Tiếng mưa phùn lất phất của buổi chiều hôm ấy đã ngưng từ lâu, nhường chỗ cho những ngày đông khô hanh và se lạnh. Quyết định tham gia nhóm của Đức Anh mang đến cho Hoàng Minh một sự nhẹ nhõm bất ngờ, như thể một gánh nặng vô hình vừa được trút bỏ, dù nỗi tự ti và những trăn trở vẫn còn đó, âm ỉ trong lòng cậu. Vài ngày sau buổi gặp gỡ ở quán cà phê, cả nhóm đã bắt đầu tập trung vào dự án môn học của cô Thu. Đức Anh nhanh nhảu, năng động như thường lệ, đã sắp xếp một buổi gặp mặt đầu tiên tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, nơi được mệnh danh là trái tim tri thức của thủ đô.
Thư viện Quốc gia Việt Nam, với kiến trúc Pháp cổ kính, tráng lệ, luôn mang một vẻ uy nghi, tĩnh lặng đến lạ. Những cột đá lớn sừng sững vươn lên đỡ lấy mái vòm cao vút, tạo nên một không gian rộng lớn, đầy tính trang trọng. Chiều muộn, ánh nắng vàng nhạt cuối ngày khẽ xuyên qua những ô cửa sổ kính cổ điển, hắt những vệt sáng mềm mại lên sàn gỗ bóng loáng và những kệ sách cao ngút. Không khí bên trong thư viện dường như đặc quánh mùi giấy cũ, mực in và thoang thoảng cái mùi bụi thời gian đặc trưng, một mùi hương không nặng nề mà lại gợi lên cảm giác về sự uyên bác, về những câu chuyện, những tri thức được tích lũy qua bao thế hệ.
Hoàng Minh và Đức Anh ngồi ở một góc bàn lớn trong phòng đọc chính, xung quanh là hàng trăm đầu sách và những sinh viên khác đang miệt mài với công việc của mình. Tiếng lật trang sách khe khẽ, tiếng gõ bàn phím máy tính nhẹ nhàng như những nốt nhạc trầm lắng, hòa vào tiếng thì thầm nhỏ đủ để không phá vỡ sự tĩnh mịch chung. Hoàng Minh ngồi đối diện Đức Anh, trước mặt cậu là cuốn sổ tay ghi chép chung của nhóm, chi chít những gạch đầu dòng, những ý tưởng phác thảo. Cậu đã dành vài ngày qua để đọc trước tài liệu, tìm hiểu thêm về chủ đề mà cô Thu đã giao.
Đức Anh, với vẻ ngoài năng động và đôi mắt tinh nghịch, gãi đầu nhìn vào sơ đồ tư duy mà cậu vừa vẽ nguệch ngoạc. "Mày thấy thế nào, Minh? Mình nên phân công thế nào cho hợp lý? Thằng Trung thì nó giỏi mấy cái số liệu, phân tích lắm. Còn tao thì... chắc lo phần tổng hợp với thuyết trình thôi. Mày thì sao?"
Hoàng Minh ngẩng đầu lên, đôi mắt cậu ánh lên vẻ nghiêm túc. Dáng người hơi gầy của cậu dựa thẳng vào thành ghế, như thể muốn giữ cho tâm trí mình hoàn toàn tập trung. "Em nghĩ... chúng ta nên đào sâu phần này nữa, Đức Anh ạ." Cậu dùng ngón tay chỉ vào một mục nhỏ trong sơ đồ, "Cái phần tác động xã hội của... của chủ đề này ấy. Em nghĩ nó sẽ là điểm nhấn để bài mình không chỉ dừng lại ở lý thuyết suông. Mình phải làm thật tốt, không chỉ vì điểm." Giọng cậu trầm, chắc chắn hơn hẳn so với sự rụt rè thường thấy, chất chứa một khát vọng vươn lên mãnh liệt, một mong muốn được khẳng định mình. Cậu không muốn dự án này chỉ là một bài tập qua loa cho có điểm, mà phải là cơ hội để cậu chứng tỏ năng lực, chứng tỏ rằng mình không hề thua kém bất kỳ ai ở cái thành phố rộng lớn này, đặc biệt là những người như Quang Huy.
Đức Anh hơi bất ngờ trước sự nghiêm túc của Hoàng Minh. "Ôi chao! Mày nói nghe như đang chuẩn bị viết luận văn tốt nghiệp ấy. Nhưng mà... cũng được đấy. Có ý tưởng rồi thì triển khai thôi. Thằng Trung chắc cũng thích mấy cái phần phân tích sâu sâu này." Đức Anh cười, rồi khẽ vỗ vai cậu. "Thế thì phần nghiên cứu tài liệu chính, phân tích sâu về tác động xã hội này, mày nhận nhé. Còn tao với Trung sẽ phối hợp làm mấy phần còn lại."
Hoàng Minh gật đầu, môi mím chặt. Cậu biết, đây là cơ hội. Cơ hội để cậu không chỉ học hỏi, mà còn để vượt qua chính mình. Mỗi trang sách lật giở, mỗi dòng ghi chép, cậu đều dồn hết tâm huyết. Cậu muốn bài làm của nhóm phải thật sự nổi bật, phải có chiều sâu, phải chứng minh được rằng một chàng trai tỉnh lẻ như cậu, dù có xuất phát điểm khiêm tốn hơn, vẫn có thể tạo ra những giá trị không hề nhỏ. Ánh mắt cậu, ẩn chứa vẻ ngơ ngác thường thấy, giờ đây lại lóe lên sự kiên định, pha lẫn một chút bướng bỉnh đầy đáng yêu. Trong không gian tĩnh lặng của thư viện, cậu miệt mài ghi chép, gạch đầu dòng các ý tưởng, sắp xếp chúng một cách logic, thể hiện sự chủ động và trách nhiệm cao độ với công việc của nhóm. Tiếng bút sột soạt trên giấy, tiếng ghim tài liệu khẽ vang, mọi thứ như hòa vào một bản giao hưởng của sự học tập, của khát vọng tuổi trẻ.
***
Hoàng hôn buông dần, nhuộm đỏ cả một góc chân trời phía Tây Hà Nội. Đức Anh đã rời đi để đến chỗ làm thêm, để lại Hoàng Minh một mình giữa mênh mông sách vở. Cậu vẫn nán lại, muốn tìm thêm một vài tài liệu tham khảo cho phần nghiên cứu sâu mà cậu đã nhận. Thư viện vào giờ này đã vãn người hơn, những vệt nắng cuối ngày trở nên yếu ớt hơn, nhưng vẫn đủ để tạo nên một không gian lãng mạn, trầm mặc. Cái rét ngọt của Hà Nội bắt đầu thấm sâu hơn khi mặt trời lặn, khiến không khí trở nên trong trẻo và lành lạnh.
Hoàng Minh lướt qua những kệ sách cao ngất, tay rà theo những gáy sách cũ kỹ. Bỗng, cậu khẽ khựng lại. Ở một góc khuất, dưới ánh đèn vàng dịu của một chiếc đèn bàn cổ điển, Lê Ngân đang ngồi đó. Cô ấy dường như hoàn toàn tách biệt khỏi thế giới xung quanh, như một bức tranh tĩnh vật giữa không gian ồn ã của cuộc sống. Mái tóc đen dài của cô buông xõa nhẹ nhàng trên bờ vai, một vài sợi tóc tơ khẽ bay trong luồng gió nhẹ từ ô cửa sổ khép hờ. Ánh hoàng hôn hắt lên mái tóc ấy, tạo nên một vầng sáng mờ ảo, huyền hoặc. Cô cầm trên tay một cuốn sách cũ, bìa đã ngả màu thời gian, đôi mắt sâu và trầm của cô lướt qua những dòng chữ một cách say mê, như thể đang tìm kiếm một kho báu ẩn giấu. Vẻ đẹp trầm mặc, cuốn hút của cô khiến Hoàng Minh không khỏi ngẩn ngơ.
Cậu ngập ngừng, lưỡng lự không biết có nên đến gần hay không. Nỗi tự ti quen thuộc lại trỗi dậy. Cô gái Hà Nội gốc ấy, với vẻ tinh tế và sâu sắc, dường như quá khác biệt với một chàng trai tỉnh lẻ như cậu. Nhưng rồi, một sự thôi thúc nào đó mạnh mẽ hơn đã đẩy bước chân cậu. Cậu muốn hiểu cô, muốn biết điều gì đã khiến cô trở nên đặc biệt đến vậy.
Hoàng Minh nhẹ nhàng tiến lại gần, cố gắng không gây ra tiếng động nào. "Ngân... em cũng ở đây à?" Giọng cậu khẽ, như sợ làm vỡ tan bầu không khí yên bình xung quanh cô.
Lê Ngân khẽ ngẩng đầu lên, đôi mắt cô hơi nheo lại vì ánh đèn, nhưng rồi nhanh chóng giãn ra khi nhận ra Hoàng Minh. Cô mỉm cười, một nụ cười rất nhẹ, đủ để làm ấm lên không khí se lạnh. "Chào Minh. Em đang tìm vài cuốn sách về Hà Nội xưa." Cô khẽ chỉ vào cuốn sách trên tay, bìa sách in một bức ảnh đen trắng về khu phố cổ ngày trước.
"Hà Nội xưa sao?" Hoàng Minh khẽ hỏi, sự tò mò trong giọng cậu lấn át cả sự rụt rè. "Em... em thích những cuốn sách như vậy à?" Cậu ngồi xuống chiếc ghế đối diện cô, giữ một khoảng cách vừa phải. Mùi giấy cũ từ cuốn sách của cô, hòa với mùi mực in và mùi gỗ trong thư viện, tạo nên một cảm giác thân thuộc đến lạ.
Lê Ngân khẽ gật đầu, đôi mắt cô ánh lên một vẻ tinh tế, một niềm say mê không giấu diếm. "Không chỉ là sách, Minh ạ. Em thích cái cách mà Hà Nội lưu giữ những câu chuyện, những giá trị." Cô nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi ánh hoàng hôn đang dần lụi tắt, thành phố bắt đầu lên đèn. "Nó không ồn ào, không phô trương, nhưng mỗi góc phố, mỗi mái ngói rêu phong, mỗi con người ở đây đều có linh hồn riêng, có một câu chuyện để kể." Cô lại nhìn vào cuốn sách trên tay, khẽ vuốt ve bìa sách. "Như cuốn này... nó kể về những người thợ thủ công ở phố Hàng Bạc, cách họ giữ gìn nghề truyền thống qua bao đời. Họ không chỉ làm nghề để kiếm sống, mà còn để bảo tồn một phần của Hà Nội, một phần của văn hóa mình. Những giá trị đó... nó không dễ nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng lại vô cùng bền bỉ."
Hoàng Minh lắng nghe chăm chú từng lời cô nói. Mỗi câu chữ của Ngân như một nét vẽ, từ từ phác họa nên một bức tranh Hà Nội hoàn toàn khác trong tâm trí cậu. Thành phố trong suy nghĩ của cậu trước đây chỉ là những tòa nhà cao tầng, những con phố đông đúc, những áp lực cơm áo gạo tiền, những cuộc đua tranh không ngừng nghỉ. Nhưng qua lời Ngân, Hà Nội hiện ra như một bà cụ hiền từ, kể chuyện bằng những vết nhăn trên mái ngói, bằng những con ngõ nhỏ quanh co, bằng mùi hoa sữa nồng nàn mỗi độ thu về, bằng những nghề thủ công cha truyền con nối.
"Em... em nhìn Hà Nội khác với em tưởng tượng." Hoàng Minh khẽ nói, giọng cậu trầm hơn, pha lẫn sự ngỡ ngàng và một chút ngưỡng mộ. "Nó... sâu sắc hơn rất nhiều. Em cứ nghĩ Hà Nội chỉ là một thành phố lớn, nhộn nhịp, nhưng... em chưa bao giờ nghĩ đến những câu chuyện ẩn chứa đằng sau mỗi góc phố, mỗi con người." Cậu nhìn vào đôi mắt Ngân, nơi ánh lên sự tinh tế và am hiểu. "Em cũng muốn... một ngày nào đó, em muốn có thể hiểu và thuộc về nơi này, không chỉ là một người khách trọ." Lời nói của cậu, dù vẫn còn dè dặt, nhưng chứa đựng một khát vọng chân thành, một nỗi niềm chưa bao giờ được bày tỏ. "Em muốn... không chỉ là đến đây học, rồi đi. Em muốn hiểu nó, muốn hòa mình vào nó, như những người... như những người Hà Nội gốc."
Ngân nhìn cậu, đôi mắt cô sâu thẳm như mặt hồ mùa thu, không một chút phán xét, mà chỉ có sự thấu hiểu. Cô khẽ mỉm cười. "Để hiểu Hà Nội, đôi khi không cần phải vội vã, Minh ạ. Cái đẹp của nó nằm ở những điều nhỏ nhặt, ở cái cách mà thời gian trôi qua thật chậm, đủ để mình cảm nhận từng khoảnh khắc. Như cái rét ngọt này, như mùi hoa sữa thoảng qua trong đêm, như tiếng rao đêm văng vẳng từ xa... Chúng ta chỉ cần mở lòng ra, lắng nghe, và rồi Hà Nội sẽ tự kể chuyện cho mình nghe."
Hoàng Minh gật đầu, trong lòng dấy lên một cảm xúc khó tả. Cậu cảm thấy một sợi dây vô hình đang được dệt nên giữa cậu và Ngân, không phải bằng những lời lẽ hoa mỹ, mà bằng sự sẻ chia về một điều gì đó rất riêng tư, rất sâu sắc. Cuộc trò chuyện này, dù ngắn ngủi, nhưng đã mở ra một cánh cửa mới trong tâm hồn cậu, cho cậu thấy một khía cạnh khác của Hà Nội, và cũng là một khía cạnh khác của Lê Ngân. Cậu cảm thấy nỗi tự ti về xuất thân của mình có phần dịu đi, nhường chỗ cho một nguồn cảm hứng mới mẻ. Cô ấy không hề phán xét, cô ấy chỉ đơn giản là chia sẻ, và sự chia sẻ ấy đã chạm đến nơi sâu thẳm nhất trong lòng cậu.
Ngân khẽ khép cuốn sách lại, đặt nó lên bàn. "Em về trước đây. Chắc Minh còn tìm tài liệu đúng không?"
Hoàng Minh vội vàng đứng dậy. "À... vâng, em cũng sắp xong rồi." Cậu nhìn cô đi khuất giữa hàng kệ sách, bóng dáng mảnh mai, thanh thoát của cô dần tan vào ánh đèn vàng vọt của thư viện. Trong lòng cậu, một hạt mầm của sự kết nối đã được gieo xuống, và cậu biết, nó sẽ cần nhiều thời gian để nảy nở.
***
Đêm khuya, gió rít từng hồi qua ô cửa sổ cũ kỹ của căn phòng trọ "Gác Mái". Hoàng Minh trở về khi thành phố đã chìm vào giấc ngủ, chỉ còn lại ánh đèn đường vàng vọt hắt hiu và tiếng xe cộ thưa thớt từ con ngõ nhỏ vọng lên. Căn phòng trọ nhỏ bé trên tầng cao của dãy nhà cũ kỹ, chật chội nhưng ấm cúng, giờ đây lại mang một chút mùi ẩm mốc đặc trưng của mùa đông Hà Nội. Cậu bật chiếc đèn bàn cũ kỹ, ánh sáng vàng yếu ớt hắt lên bàn học chất đầy sách vở và tài liệu.
Hoàng Minh ngồi xuống ghế, nhưng tâm trí cậu vẫn vương vấn câu chuyện với Lê Ngân ở thư viện. Những lời cô nói về Hà Nội, về những giá trị văn hóa, về cách thành phố này lưu giữ những câu chuyện đã lay động cậu sâu sắc. Cậu nhìn ra ngoài cửa sổ, thành phố về đêm yên ắng hơn, nhưng trong lòng cậu thì một dòng cảm xúc trỗi dậy mạnh mẽ. Hà Nội... không chỉ là gạch ngói, mà là những câu chuyện, những linh hồn. Làm sao mình có thể hiểu hết? Làm sao mình có thể... xứng đáng với nó? Nỗi tự ti lại len lỏi, giằng xé trong lòng cậu. Cậu nhớ đến dáng vẻ trầm tĩnh, tinh tế của Ngân, nhớ đến cách cô nói về Hà Nội bằng một tình yêu sâu sắc đến vậy. Liệu một chàng trai tỉnh lẻ, với những bỡ ngỡ, rụt rè như cậu, có thể thực sự thuộc về nơi này, và liệu cậu có đủ tốt để sánh vai với một cô gái như Ngân không?
Tiếng gió rít qua khe cửa sổ như một lời thì thầm, mang theo cái lạnh cắt da của Hà Nội. Bỗng, trong làn gió ấy, cậu thoáng ngửi thấy một mùi hương quen thuộc, dịu dàng và thanh khiết. Mùi hoa sữa. Cậu khẽ nhíu mày. Mùa hoa sữa đã qua từ lâu rồi mà? Hay chỉ là chút hương còn sót lại, hay là một cây hoa sữa trái mùa nào đó đang nở vội vã trong đêm tối? Dù là gì đi nữa, mùi hương ấy lại gợi lên trong cậu những ký ức, những rung động đầu tiên của mối tình đầu, những kỷ niệm về cái lạnh đầu đông và những cơn mưa phùn. Mùi hoa sữa, dù chỉ thoảng qua, lại như một lời nhắc nhở về sự hiện diện của một mùa mới đang đến gần, một mùa sẽ lại chứng kiến những khoảnh khắc lãng mạn, những điều chưa nói, và có thể là cả những hiểu lầm, giận hờn.
Hoàng Minh thở dài, nhưng không phải vì nản lòng. Ngược lại, những lời của Ngân, và cả nỗi tự ti đang gặm nhấm, lại hun đúc trong cậu một ngọn lửa quyết tâm mạnh mẽ hơn bao giờ hết. "Không, mình phải làm được." Cậu khẽ thầm nhủ. "Phải nỗ lực hơn nữa. Để không phụ lòng những kỳ vọng, của mẹ, của gia đình, và để... có thể ngẩng cao đầu ở nơi này. Để có thể hiểu được Hà Nội, như Ngân đã hiểu. Và để... một ngày nào đó, có thể tự tin đứng cạnh cô ấy."
Cậu mở cuốn sổ ghi chép chung của nhóm, rồi lấy ra một cuốn sổ nhỏ khác, cuốn sổ tay ghi lại những suy nghĩ, những kế hoạch cá nhân của mình. Cậu viết vội vài dòng về những điều Ngân đã nói, về Hà Nội, và về khát vọng của chính mình. Mỗi nét bút đều dứt khoát, mạnh mẽ. Sau đó, cậu lại lao vào nghiên cứu tài liệu cho dự án, với một quyết tâm cháy bỏng hơn bao giờ hết. Ánh đèn bàn yếu ớt hắt lên khuôn mặt gầy gò của cậu, soi rõ đôi mắt đang ánh lên sự kiên định. Ngoài kia, đêm Hà Nội vẫn còn rất dài, và trong lòng Hoàng Minh, những khát vọng, những ước mơ đang âm thầm lớn dần, như những hạt mầm đang chờ đợi một mùa xuân để nảy nở giữa lòng thành phố cổ kính. Những điều chưa nói, vẫn còn đó, nhưng cậu biết, con đường để gỡ bỏ những nút thắt ấy đã bắt đầu.