Bầu trời Hà Nội, sau buổi chiều âm u với những dải mây xám xịt giăng kín, vẫn chưa thể tìm lại được sắc xanh vốn có. Cái gió đầu đông bắt đầu thổi mạnh hơn, luồn lách qua những con phố, mang theo hơi lạnh cắt da thịt, báo hiệu một mùa rét ngọt đang đến gần. Trong một phòng học nhỏ, nằm trên tầng ba của tòa nhà hiện đại thuộc Đại học Ngoại Thương, không khí dường như cũng nhuốm một màu trầm lắng tương tự. Ánh đèn điện vàng dịu hắt lên những bức tường trắng, phản chiếu trên mặt bàn gỗ sáng bóng, nơi các thành viên nhóm dự án đang quây quần. Mùi sách vở mới, lẫn với chút hương cà phê còn vương vấn từ những ly giấy, hòa cùng mùi điều hòa phả ra đều đều, tạo nên một không gian vừa học thuật vừa có phần nặng nề.
Quang Huy đứng trước máy chiếu, hình ảnh một bản đồ Hà Nội với những điểm đánh dấu được phóng lớn trên màn hình. Anh vẫn giữ phong thái tự tin và lịch thiệp thường thấy, chiếc áo sơ mi màu xanh nhạt phẳng phiu tôn lên vóc dáng cao ráo, gương mặt điển trai luôn nở nụ cười rạng rỡ. Anh thao tác trên laptop một cách dứt khoát, trình bày chi tiết kế hoạch cho chuyến đi thực tế sắp tới. Giọng anh vang rõ, đầy thuyết phục, không một chút ngập ngừng: “Vậy là mọi người đã nắm rõ về mục tiêu chung của chuyến đi Bát Tràng lần này rồi phải không? Chúng ta sẽ tập trung vào việc thu thập dữ liệu sơ cấp, thông qua phỏng vấn trực tiếp các nghệ nhân, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, và quan sát quy trình sản xuất gốm sứ.”
Anh nhấn một phím, slide chuyển sang một bảng phân công nhiệm vụ cụ thể. Quang Huy dừng lại, đôi mắt sắc sảo quét qua từng thành viên, rồi dừng lại ở Hoàng Minh. “Về phần khảo sát định tính và phân tích sơ bộ dữ liệu tại chỗ, Hoàng Minh, cậu đảm nhận nhé. Đây là một phần việc rất quan trọng, đòi hỏi sự tỉ mỉ và khả năng tổng hợp thông tin nhanh chóng. Chúng ta sẽ cần một cái nhìn tổng quan ban đầu ngay trong chuyến đi để có thể điều chỉnh hướng nghiên cứu nếu cần.”
Hoàng Minh ngồi ở hàng ghế thứ hai, lưng hơi khom, tay nắm chặt chiếc bút bi, cắm cúi ghi chép. Nghe đến tên mình và nhiệm vụ được giao, cậu giật mình ngẩng lên. Nhiệm vụ “khảo sát định tính và phân tích sơ bộ” nghe thật xa lạ và đầy thách thức. Bao nhiêu kiến thức về phương pháp nghiên cứu mà cậu đã đọc, giờ đây bỗng trở nên rời rạc và mơ hồ. Cậu cảm thấy một áp lực vô hình đè nặng lên đôi vai gầy. Hoàng Minh cố gắng nặn ra một nụ cười gượng gạo, giọng nói ngập ngừng, nhỏ nhẹ: “Vâng, em sẽ cố gắng hết sức ạ.” Cậu biết đây không phải là một câu trả lời thuyết phục, nhưng sự lo lắng đã bóp nghẹt mọi lời lẽ khác. Cậu cúi xuống, tiếp tục ghi chép, nhưng những nét chữ bỗng trở nên nguệch ngoạc hơn. Cậu không muốn bất kỳ ai nhìn thấy vẻ mặt ưu tư, ánh mắt hoang mang của mình lúc này. Cậu đã cố gắng rất nhiều, nhưng vẫn luôn cảm thấy mình đi sau mọi người một bước, đặc biệt là so với Quang Huy, người luôn xuất hiện hoàn hảo và tự tin trong mọi tình huống.
Lê Ngân ngồi đối diện với Hoàng Minh, cách cậu ba hàng ghế. Mái tóc đen dài của cô buông xõa trên vai, che khuất một phần khuôn mặt thanh tú, nhưng không giấu được đôi mắt sâu và trầm tĩnh của cô. Cô không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát. Ánh mắt cô lướt qua vẻ mặt căng thẳng của Hoàng Minh, đôi vai cậu hơi chùng xuống, những ngón tay siết chặt cây bút. Cô nhận ra sự bối rối và chút sợ hãi ẩn sâu trong ánh mắt cậu khi Quang Huy giao nhiệm vụ. Trong cô dấy lên một cảm giác bận tâm rất nhẹ, giống như cơn mưa phùn đầu mùa, vừa lạnh vừa mềm mại. Cô hiểu rằng, đối với một chàng trai từ tỉnh lẻ lên Hà Nội như Hoàng Minh, mọi thứ đều là một thử thách, một áp lực vô hình. Cậu luôn cố gắng hòa nhập, cố gắng chứng tỏ bản thân, nhưng dường như sự tự ti vẫn luôn là chiếc bóng đeo bám cậu.
Mai Chi, cô bạn thân của Ngân, ngồi bên cạnh, khẽ huých tay cô một cái. Mai Chi có mái tóc ngắn ngang vai cá tính, đôi mắt sắc sảo và biểu cảm sống động. Cô thì thầm, đủ nhỏ để chỉ Ngân nghe thấy: “Quang Huy lúc nào cũng hoàn hảo thế nhỉ? Từ cách nói chuyện, cách phân chia công việc, đến cả cái áo sơ mi cũng thẳng tắp không tì vết. Khác hẳn một số người lúc nào cũng nhìn như vừa ngủ dậy, hoặc như đang vác một gánh lo trên vai ấy.” Mai Chi không có ý ác ý, cô chỉ đơn thuần là so sánh, nhưng những lời nói vô tình đó lại như một nhát dao nhỏ cứa vào tâm trí Ngân, bởi cô biết Mai Chi đang ám chỉ ai. Ngân chỉ khẽ gật đầu, ánh mắt vẫn hướng về Hoàng Minh, nhưng không nói một lời nào. Tâm trí cô bỗng nhớ về những lần cô vô tình thấy Minh cắm cúi học bài trong thư viện, hay cái cách cậu lén lút nhìn Quang Huy với vẻ vừa ngưỡng mộ vừa ghen tỵ.
Đức Anh ngồi cạnh Hoàng Minh, nhận thấy sự căng thẳng của bạn mình. Đức Anh là một chàng trai cao ráo, năng động, với nụ cười tươi tắn luôn thường trực. Cậu khẽ vỗ vai Minh, thì thầm: “Cố lên Minh ơi, có gì khó thì anh em mình cùng giúp. Chuyến này chắc vui lắm đây, vừa học vừa chơi. Cơ hội để cậu ‘cua’ mấy em gái Bát Tràng đó nha.” Đức Anh cố gắng làm không khí bớt căng thẳng bằng câu đùa quen thuộc, nhưng Hoàng Minh chỉ khẽ cười nhạt, không đáp. Cậu biết Đức Anh có ý tốt, nhưng lúc này, tâm trí cậu chỉ toàn là những phương pháp phỏng vấn, những cách phân tích dữ liệu khô khan và sự tự ti vẫn còn đó, như một đám mây đen lảng vảng mãi không tan.
Quang Huy tiếp tục trình bày, giọng nói vẫn tự tin và trôi chảy. “Sẽ có xe đưa đón tận nơi, chỗ ăn nghỉ đã được chuẩn bị chu đáo. Mọi người chỉ cần tập trung vào chuyên môn. Chúng ta sẽ có một buổi họp online vào tối mai để chốt lại các câu hỏi phỏng vấn và phân công cụ thể hơn cho từng nhóm nhỏ. Có gì khó khăn cứ để Huy lo!” Anh kết thúc bằng câu nói cửa miệng quen thuộc, nở nụ cười rạng rỡ.
Buổi họp kết thúc. Các thành viên lục tục ra về, tiếng ghế kéo loẹt quẹt, tiếng trò chuyện xôn xao lại vang lên. Hoàng Minh vẫn ngồi nán lại, lật dở cuốn sổ tay ghi chép chung, những dòng chữ về “khảo sát định tính”, “phân tích sơ bộ” như nhảy múa trước mắt cậu. Cậu cảm thấy mình như đang đứng trước một ngọn núi cao mà chưa biết làm thế nào để vượt qua. Ánh mắt cậu vô tình lướt qua Lê Ngân khi cô bước ra khỏi phòng. Cô không nhìn cậu, chỉ bước đi thanh thoát, mái tóc đen dài khẽ đung đưa theo nhịp bước. "Những điều chưa nói" lại lởn vởn trong đầu cậu, một cảm giác gì đó vừa tiếc nuối, vừa xa vời. Cậu tự hứa với lòng, phải làm được, phải chứng tỏ bản thân, không chỉ vì dự án, vì điểm số, mà còn vì một điều gì đó mơ hồ hơn, mà chính cậu cũng chưa thể gọi tên.
***
Tối cùng ngày, cái rét ngọt của Hà Nội đã thực sự ùa về. Mưa phùn giăng mắc ngoài cửa sổ kính lớn của Thư viện Quốc gia Việt Nam, tạo nên một bản giao hưởng tí tách nhẹ nhàng. Hoàng Minh ngồi một mình trong một góc khuất của phòng đọc, dưới ánh đèn vàng dịu của chiếc đèn bàn. Xung quanh cậu là một chồng sách cao ngất, đủ loại từ “Phương pháp nghiên cứu khoa học”, “Thống kê ứng dụng”, đến “Nghệ thuật phỏng vấn định tính”. Chiếc laptop cũ kỹ của cậu sáng trưng, hiển thị hàng loạt tab về các bài báo khoa học, các nghiên cứu điển hình. Mùi giấy cũ, mực in, và chút bụi thời gian đặc trưng của thư viện hòa quyện vào không khí, tạo nên một không gian vừa tĩnh lặng, vừa chất chứa tri thức.
Hoàng Minh gõ bàn phím liên tục, tìm kiếm, đọc, rồi lại gạch chân, ghi chú vào cuốn sổ tay. Cậu cố gắng hệ thống hóa những thông tin mình có được, tìm hiểu về các loại thang đo, cách đặt câu hỏi mở, câu hỏi đóng sao cho hiệu quả. Tuy nhiên, càng đọc, cậu càng cảm thấy mơ hồ. Các khái niệm cứ chồng chéo lên nhau, những ví dụ minh họa dường như không thể áp dụng vào trường hợp cụ thể của làng gốm Bát Tràng. Nỗi tự ti lại trỗi dậy, như một cơn gió lạnh thổi qua tâm trí cậu. Cậu nhớ lại ánh mắt tự tin, những lời nói dứt khoát của Quang Huy trong buổi họp chiều nay. Mọi thứ đối với Quang Huy dường như thật dễ dàng, thật tự nhiên. Anh ấy sinh ra đã có sự tự tin đó, đã có môi trường để phát triển những kỹ năng đó. Còn cậu, một chàng trai tỉnh lẻ, mới chỉ quen với những trang sách giáo khoa khô khan, những bài tập tính toán đơn thuần. Những hoạt động ngoại khóa, những dự án thực tế quy mô như thế này, tất cả đều là những điều mới mẻ, vượt quá khả năng của cậu.
"Mình phải làm được, không thể để mọi người thất vọng," Hoàng Minh tự nhủ, giọng nói nội tâm vang vọng trong không gian tĩnh mịch của thư viện. "Càng không thể để Ngân thấy mình yếu kém." Hình ảnh Lê Ngân với đôi mắt trầm tĩnh, ánh mắt cô lướt qua cậu trong buổi họp, lại hiện lên trong tâm trí cậu. Cậu không biết cô nghĩ gì, nhưng cậu không muốn cô nhìn thấy sự yếu kém, sự bối rối của mình. Cậu muốn cô thấy cậu kiên cường, muốn cô thấy cậu có thể vượt qua mọi thử thách. Nhưng rồi, một suy nghĩ khác lại len lỏi vào: "Quang Huy làm mọi thứ thật dễ dàng, còn mình thì…". Cậu thở dài, một hơi thở hóa khói mờ ảo trong không khí se lạnh của thư viện. Cậu xoa trán, cảm thấy đầu óc nặng trĩu. Cậu đã ngồi đây từ lúc thư viện mở cửa sau giờ tan học và có lẽ sẽ ở lại cho đến khi họ đóng cửa.
Cậu nhắm mắt lại, cố gắng sắp xếp lại mớ kiến thức lộn xộn trong đầu. Những tiếng lật trang sách khe khẽ từ các bàn đọc khác, tiếng gõ bàn phím máy tính nhẹ nhàng, và tiếng mưa phùn gõ tí tách vào cửa kính như một bản nhạc nền êm ái, nhưng không thể xoa dịu được sự căng thẳng trong lòng cậu. Cậu mở mắt ra, nhìn vào màn hình laptop, rồi lại nhìn vào chồng sách. Cậu biết mình không thể bỏ cuộc. Đây là cơ hội để cậu chứng tỏ bản thân, để cậu vượt qua giới hạn của chính mình. Cậu phải nỗ lực hơn nữa, phải tìm ra phương pháp, phải biến những kiến thức lý thuyết thành công cụ thực tiễn. Cậu nghĩ về những người nghệ nhân ở Bát Tràng, những người đã dành cả đời để làm ra những sản phẩm gốm sứ tinh xảo. Họ cũng bắt đầu từ những điều cơ bản, từ những viên đất sét thô sơ. Cậu cũng vậy. Cậu sẽ bắt đầu từ những điều cơ bản nhất, và từ từ xây dựng lên. Cậu lại cắm cúi vào sách vở, ánh đèn vàng dịu hắt lên mái tóc đen gọn gàng, chiếu rõ vẻ kiên định trong đôi mắt ngơ ngác nhưng đầy quyết tâm của cậu.
***
Sáng hôm sau, Hà Nội hửng sáng sau một đêm mưa phùn dai dẳng. Không khí trở nên trong lành hơn, mang theo cái se lạnh đặc trưng của đầu đông, nhưng không còn cái ẩm ướt khó chịu của những ngày mưa dầm. Mây vẫn còn lảng bảng trên bầu trời xám xịt, nhưng đã có những tia nắng yếu ớt cố gắng xuyên qua, hứa hẹn một ngày không quá ảm đạm. Lê Ngân bước chân vào quán cà phê "Hoa Sữa" quen thuộc. Ngôi nhà ống cũ được cải tạo, mặt tiền sơn màu xanh ngọc bích nhạt, cửa gỗ kính, tạo nên một vẻ cổ kính nhưng không kém phần trang nhã. Mùi cà phê rang xay thơm lừng, quyện với mùi bánh ngọt mới ra lò, và thoang thoảng đâu đó, mùi hoa sữa cuối mùa vẫn còn vương vấn từ cây cổ thụ trước cửa, tạo nên một bầu không khí ấm cúng và lãng mạn.
Cô chọn một bàn gần cửa sổ, nơi có thể nhìn ra con phố đã bắt đầu nhộn nhịp, nhưng vẫn giữ được sự yên bình cần có vào buổi sáng sớm. Ánh sáng vàng dịu từ những chiếc đèn lồng nhỏ và đèn dây hắt lên nội thất gỗ mộc, làm không gian thêm phần ấm áp. Lê Ngân nhẹ nhàng đặt chiếc túi xách xuống ghế, lấy ra một cuốn sách bìa da cũ. Cô muốn tìm một góc yên tĩnh để đọc sách trước giờ học, để đắm mình vào thế giới của riêng mình.
Vừa ngồi xuống, ánh mắt cô vô tình lướt qua một bàn khuất ở góc trong cùng của quán. Một bóng dáng quen thuộc đang cắm cúi trên chiếc laptop, bên cạnh là một chồng sách dày cộp và một ly cà phê đã vơi đi một nửa. Đó là Hoàng Minh. Gương mặt cậu phờ phạc, có lẽ vì thức khuya, nhưng ánh mắt cậu vẫn đầy quyết tâm, tập trung cao độ vào màn hình. Lê Ngân thoáng rùng mình. Cô nhớ lại buổi họp hôm qua, vẻ mặt căng thẳng của Minh khi nhận nhiệm vụ, và cả lời nhận xét vô tình của Mai Chi về sự khác biệt giữa cậu và Quang Huy. “Cậu ấy đã thức khuya sao? Trông mệt mỏi quá…” – Lê Ngân thầm nghĩ. Một cảm giác bận tâm lại trỗi dậy trong lòng cô, như một làn sương mỏng bao phủ lấy tâm trí cô. Cô tự hỏi: “Liệu cậu ấy có ổn không? Nhiệm vụ đó có quá sức với cậu ấy không?”
Lê Ngân gọi một ly trà hoa cúc nóng. Khi nhân viên mang ra, cô vô tình làm rơi chiếc bút chì xuống sàn. Tiếng động nhỏ, chỉ là một tiếng “lạch cạch” khô khốc, nhưng đủ để phá vỡ sự tĩnh lặng tương đối trong quán cà phê. Hoàng Minh đang tập trung cao độ, bỗng giật mình ngẩng đầu lên. Ánh mắt cậu, vẫn còn vương nét mệt mỏi và ưu tư, vô tình chạm vào ánh mắt của Lê Ngân.
Khoảnh khắc đó, thời gian dường như ngưng đọng. Không có lời nói nào được thốt ra, chỉ có hai ánh mắt giao nhau giữa không gian ấm cúng của quán cà phê. Thay vì né tránh như mọi khi, thay vì quay đi với vẻ thờ ơ thường thấy, Lê Ngân khẽ mỉm cười. Một nụ cười rất nhẹ, gần như chỉ là một nét cong trên môi, một cái nhếch mép rất khẽ, nhưng đủ để Hoàng Minh cảm nhận được sự ấm áp và một chút động viên ẩn chứa trong đó. Đó không phải là nụ cười rạng rỡ của Quang Huy, không phải nụ cười tinh nghịch của Đức Anh, mà là một nụ cười trầm tĩnh, nhẹ nhàng, như cơn mưa phùn Hà Nội, thấm vào lòng cậu một cách từ tốn.
Hoàng Minh hơi bất ngờ. Cậu không nghĩ Ngân sẽ mỉm cười với cậu theo cách đó. Trong một thoáng, sự mệt mỏi và nỗi lo lắng trong lòng cậu dường như tan biến. Cậu cảm thấy một tia hy vọng, một nguồn động lực nhỏ bé len lỏi vào tâm trí. Cậu cũng khẽ gật đầu đáp lại, một cái gật đầu nhẹ nhàng, như một lời cảm ơn thầm kín. Sau đó, cậu lại cúi xuống, tiếp tục công việc của mình. Nhưng lần này, những dòng chữ trên màn hình laptop dường như không còn quá khô khan, những khái niệm phức tạp dường như dễ hiểu hơn một chút. Nụ cười của Ngân như một tia nắng yếu ớt xuyên qua lớp mây xám, xua đi phần nào cái lạnh giá trong lòng cậu.
Lê Ngân cũng quay lại với cuốn sách của mình, nhưng tâm trí cô không còn hoàn toàn tập trung vào những con chữ. Cô nghĩ về Hoàng Minh, về sự kiên định của cậu, về nụ cười nhẹ nhàng của cô và cái gật đầu đáp lại của cậu. Cô không biết chuyến đi thực tế sắp tới sẽ mang lại điều gì, nhưng cô cảm thấy một sự tò mò, một sự chờ đợi mơ hồ. "Những điều chưa nói" giữa hai người, có lẽ, sẽ dần được hé lộ, không phải bằng lời, mà bằng những cử chỉ nhỏ nhặt, những ánh mắt vô tình chạm nhau, và những nụ cười nhẹ như cánh hoa sữa rơi trong gió. Hà Nội, trong cái buổi sáng se lạnh nhưng trong lành ấy, dường như cũng đang nín thở, chờ đợi những điều sắp sửa diễn ra trên chuyến đi Bát Tràng sắp tới, nơi mà những thử thách và cả những rung động mới có thể sẽ nảy nở.