Sáng tinh mơ, khi những tia nắng đầu tiên còn đang cố gắng xuyên qua lớp sương mù mỏng mảnh giăng mắc trên những tán cây, cổng trường Đại học Ngoại Thương đã bắt đầu râm ran tiếng người. Cái rét ngọt của Hà Nội những ngày đầu đông vẫn còn vương vấn, phả ra từng làn hơi thở trắng xóa từ mỗi sinh viên tụ tập. Hoàng Minh siết chặt quai ba lô, cảm nhận từng đợt gió heo may lùa qua lớp áo khoác dày, khiến sống lưng cậu hơi rùng mình. Không phải vì lạnh, mà vì một nỗi lo lắng mơ hồ len lỏi trong tâm trí. Nhiệm vụ khảo sát thực tế tại ngoại thành, một phần quan trọng của dự án, đang chờ đợi cậu.
Quang Huy, với vóc dáng cao ráo và phong thái tự tin thường thấy, đứng giữa nhóm, tay cầm một tập tài liệu, giọng nói rõ ràng và dứt khoát. "Mọi người đã sẵn sàng chưa? Nhớ kiểm tra lại danh sách và thiết bị. Minh, cậu và Đức Anh sẽ phụ trách phỏng vấn các hộ dân về...". Cậu ta dứt lời, ánh mắt lướt qua Hoàng Minh, như một lời nhắc nhở không lời về trọng trách. Hoàng Minh khẽ gật đầu, cố nén lại tiếng thở dài. Ánh mắt cậu vô thức tìm kiếm Lê Ngân giữa đám đông. Cô ấy đứng cách đó không xa, mái tóc đen dài buông xõa trên vai chiếc áo dạ màu xám tro, gương mặt trầm tĩnh như thường lệ. Ánh sáng mờ ảo của buổi sớm dường như càng làm tôn lên vẻ thanh thoát, có chút xa cách của cô.
Trong khoảnh khắc, Hoàng Minh chợt nhớ lại nụ cười khẽ của Lê Ngân hôm qua tại quán cà phê "Hoa Sữa". Một nụ cười nhẹ như cơn mưa phùn Hà Nội, không rạng rỡ, không ồn ào, nhưng đủ để sưởi ấm trái tim đang chất chứa bao nỗi lo âu của cậu. Cậu tự hỏi, liệu cô ấy có thực sự cảm nhận được sự chật vật của mình không, hay chỉ là một cử chỉ xã giao vô tình? Suy nghĩ ấy khiến cậu vừa bâng khuâng, vừa có chút ngượng ngùng. Cậu vội vàng quay đi, kiểm tra lại chiếc máy ghi âm và cuốn sổ tay trong túi, cố gắng tập trung vào công việc sắp tới.
Đức Anh, bạn thân của Hoàng Minh, vỗ vai cậu một cái rõ kêu. "Này, lo gì mà mặt cứ bí xị thế? Có tớ đây rồi, có gì khó khăn cứ để tớ lo!". Đức Anh cười tít mắt, vẻ mặt rạng rỡ, tràn đầy năng lượng. Bên cạnh Đức Anh là Mai Chi, cô bạn thân của Lê Ngân, với mái tóc cắt ngắn cá tính và đôi mắt tinh nghịch. Cô ấy đang cười khúc khích với An Nhiên, cô gái nhỏ nhắn, hiền lành của nhóm, người thỉnh thoảng lại liếc nhìn Hoàng Minh với ánh mắt ngưỡng mộ. Alex, anh chàng sinh viên trao đổi tóc vàng mắt xanh, cũng đang hào hứng ghi chép vào cuốn sổ nhỏ, thỉnh thoảng lại thốt lên "Ồ, cái này thú vị thật!" bằng tiếng Việt lơ lớ.
Hoàng Minh cảm thấy mình như một mảnh ghép lạc lõng giữa bức tranh sôi động ấy. Cậu đến từ một vùng quê xa, sự rộng lớn và nhộn nhịp của Hà Nội vẫn còn khiến cậu bỡ ngỡ. Dù đã ở đây một thời gian, cậu vẫn chưa thực sự hòa nhập, vẫn còn mang trong mình cái vẻ rụt rè, e dè. Cậu nhìn Quang Huy đang trò chuyện với thầy cô phụ trách, phong thái tự tin, điềm đạm, lời nói sắc sảo. Một nỗi tự ti lại trỗi dậy trong lòng Hoàng Minh. Cậu biết mình không thể nào so sánh được với Quang Huy, cả về khả năng giao tiếp lẫn kinh nghiệm thực tế. Nhiệm vụ lần này, liệu cậu có làm tốt được không? Liệu cậu có chứng tỏ được bản thân, hay sẽ lại chìm nghỉm giữa những người giỏi giang khác? Hơi thở của cậu hóa khói, tan vào không khí lạnh buốt, mang theo cả những nỗi băn khoăn chưa nói thành lời.
Lê Ngân, dù đang trò chuyện cùng Mai Chi và An Nhiên, nhưng ánh mắt cô vẫn không ít lần lướt qua Hoàng Minh. Cô nhận thấy sự căng thẳng trên gương mặt cậu, cái cách cậu siết chặt quai ba lô và liếc nhìn Quang Huy với một vẻ gì đó rất phức tạp – vừa ngưỡng mộ, vừa lo lắng, lại vừa có chút tự ti. Nụ cười hôm qua của cô, cô tự hỏi liệu nó có mang lại chút động lực nào cho cậu không. Cô biết Hoàng Minh đang cố gắng rất nhiều, sự chăm chỉ của cậu là điều không ai có thể phủ nhận. Nhưng cái áp lực vô hình từ môi trường mới, từ những kỳ vọng, và có lẽ cả từ chính bản thân cậu, đang đè nặng lên đôi vai gầy của cậu. Lê Ngân khẽ thở dài, một tiếng thở dài gần như không nghe thấy, hòa lẫn vào tiếng gió xào xạc qua hàng cây. Cô cũng thầm mong chuyến đi này sẽ là một cơ hội để Hoàng Minh bộc lộ những khả năng mà có thể chính cậu cũng chưa nhận ra.
Tiếng còi xe buýt vang lên, cắt ngang dòng suy nghĩ của mọi người. Chiếc xe màu xanh lá cây đỗ xịch trước cổng trường, cửa mở toang, mời gọi. Đoàn sinh viên bắt đầu di chuyển. Quang Huy nhanh nhẹn sắp xếp mọi người lên xe, đảm bảo không ai bị sót. Hoàng Minh theo chân Đức Anh, tìm một chỗ ngồi gần cửa sổ. Trước khi bước lên xe, cậu quay đầu nhìn lại. Hà Nội vẫn còn chìm trong màn sương mờ ảo, những tòa nhà cao tầng ẩn hiện như một bức tranh thủy mặc. Một cảm giác bâng khuâng, vừa lưu luyến, vừa háo hức trỗi dậy trong lòng cậu. Cậu không biết chuyến đi này sẽ đưa cậu đến đâu, không chỉ về địa lý, mà cả về những trải nghiệm và cảm xúc.
Trên chuyến xe buýt hướng ra ngoại thành, khung cảnh Hà Nội dần lùi lại phía sau, nhường chỗ cho những mảng xanh của đồng ruộng và những ngôi nhà lợp ngói rêu phong. Hoàng Minh ngồi cạnh Đức Anh, tay vẫn cầm chặt cuốn sổ ghi chép đã sờn gáy. Chiếc xe rung lắc nhẹ nhàng theo từng nhịp bánh lăn trên con đường không còn bằng phẳng như trong nội đô. Sương mù đã dần tan, nhường chỗ cho ánh nắng yếu ớt của buổi sáng muộn, xuyên qua những tán lá, rọi lên cửa kính xe, tạo thành những vệt sáng lấp lánh. Mùi da ghế xe cũ kỹ quyện lẫn mùi ẩm nhẹ của sương sớm, tạo nên một không gian đặc trưng của những chuyến đi xa.
Hoàng Minh mở cuốn sổ, cố gắng ôn lại các phương pháp khảo sát mà cậu đã dành cả đêm để nghiên cứu. Những dòng chữ chi chít, những biểu đồ phức tạp dường như vẫn nhảy múa trước mắt cậu, chưa thực sự ăn sâu vào tâm trí. Cậu lẩm bẩm một mình, cố gắng ghi nhớ từng khái niệm, từng câu hỏi phỏng vấn mẫu. "Xác định đối tượng khảo sát... phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên... phân tích dữ liệu định tính...". Giọng nói cậu nhỏ đến mức chỉ đủ cho riêng mình nghe, nhưng sự tập trung trên gương mặt cậu thì không thể che giấu. Cậu biết, đây là cơ hội để cậu chứng tỏ bản thân, để không bị coi là "chàng trai tỉnh lẻ" lạc lõng giữa những người bạn Hà Nội tài năng.
Đức Anh ngồi bên cạnh, hoàn toàn trái ngược. Cậu ta đang vui vẻ trò chuyện với Mai Chi và An Nhiên ở hàng ghế trên, tiếng cười khúc khích của Mai Chi thỉnh thoảng lại vang lên, phá tan sự tĩnh lặng. "Này, cậu cứ lo lắng quá làm gì, có gì cứ hỏi tớ với Quang Huy. Cứ thả lỏng ra, chuyến đi chơi mà cứ như đi thi ấy!". Đức Anh quay xuống, vỗ vai Hoàng Minh, đôi mắt tinh nghịch. Hoàng Minh chỉ khẽ cười, một nụ cười gượng gạo. Cậu không thể thả lỏng được, bởi vì cậu biết mình không có nhiều "vốn liếng" như Đức Anh hay Quang Huy. Mỗi cơ hội đều là một thử thách, và cậu phải nỗ lực gấp đôi để không bị bỏ lại phía sau. "Mình cần tự mình làm được..." – Hoàng Minh lẩm bẩm, giọng nói chìm nghỉm trong tiếng động cơ xe.
Lê Ngân ngồi một mình ở hàng ghế đối diện, cách Hoàng Minh vài hàng ghế. Cô không tham gia vào cuộc trò chuyện ồn ào của nhóm Đức Anh mà chọn cách lặng lẽ ngắm nhìn cảnh vật bên ngoài cửa sổ. Những con phố đông đúc dần biến mất, thay vào đó là những hàng cây xanh mướt, những cánh đồng đã gặt trơ gốc rạ, và thấp thoáng những mái nhà ngói đỏ rêu phong. Gió nhẹ lùa vào qua khe cửa nhỏ, mang theo mùi đất ẩm đặc trưng của vùng quê, quyện với mùi rơm khô còn vương lại trên đồng. Cảnh vật ấy mang một vẻ đẹp bình yên, mộc mạc, hoàn toàn khác biệt với sự hối hả của thành phố.
Ánh mắt Lê Ngân đôi lúc dừng lại ở Hoàng Minh, nhận thấy sự tập trung có phần căng thẳng của cậu. Cô quan sát cậu, cách cậu chau mày khi đọc tài liệu, cách cậu lẩm bẩm những điều gì đó không rõ. Cô hiểu rằng, cậu đang cố gắng rất nhiều. Nụ cười của cô hôm qua, không phải là một cử chỉ vô tình. Đó là một sự động viên thầm lặng, một cách cô thể hiện sự quan tâm mà không cần phải nói ra lời. Lê Ngân vẫn luôn như vậy, kiệm lời, nhưng lại rất tinh tế trong cách cảm nhận và thể hiện cảm xúc. Cô biết Minh là một người có ý chí, nhưng cũng rất dễ bị tổn thương bởi những áp lực vô hình. Cô tự hỏi, liệu chuyến đi này sẽ là một cơ hội hay một thử thách lớn hơn cho cậu.
Alex, chàng sinh viên trao đổi người Mỹ, ngồi ngay cạnh Lê Ngân, đang dáo dác nhìn ra ngoài cửa sổ, thỉnh thoảng lại chụp ảnh bằng điện thoại. "Ồ, Hà Nội bên ngoài thành phố đẹp thật đấy! Không khí cũng trong lành hơn nhiều!" – Alex nói, giọng đầy vẻ hào hứng. Lê Ngân khẽ gật đầu, một nụ cười nhẹ nở trên môi. Cô thích sự tò mò và nhiệt tình của Alex, nó như một luồng gió mới thổi vào cái không khí đôi khi hơi trầm lắng của nhóm. Nhưng tâm trí cô vẫn quay về phía Hoàng Minh. Cô cảm thấy một sự tò mò mơ hồ, không biết khi đến nơi, Hoàng Minh sẽ thể hiện mình như thế nào, và liệu những "điều chưa nói" giữa họ có được gỡ bỏ phần nào trong chuyến đi này không. Chiếc xe tiếp tục lăn bánh, mang theo những con người trẻ tuổi với bao ước mơ, hoài bão, và cả những nỗi niềm riêng tư, tiến sâu vào vùng ngoại ô yên bình của Hà Nội.
Đoàn xe dừng lại ở một làng nhỏ ven đô, nơi những ngôi nhà mái ngói cũ kỹ nằm chen chúc bên những con đường đất đỏ. Ngay khi cánh cửa xe buýt mở ra, một làn không khí trong lành ùa vào, mang theo mùi bùn non đặc trưng của đồng ruộng và mùi khói bếp thoang thoảng từ những ngôi nhà. Tiếng gà gáy văng vẳng từ xa, tiếng trẻ con nô đùa rộn rã đâu đó, tạo nên một bản giao hưởng mộc mạc của làng quê. Trời đã quang đãng hơn, nắng dịu nhẹ trải vàng trên những hàng cây xanh mướt, xua đi cái ẩm ướt của sương sớm.
Quang Huy nhanh chóng tập hợp mọi người. Cậu ta đứng giữa một khoảng sân rộng, dáng vẻ tự tin và chuyên nghiệp. "Được rồi mọi người, chúng ta đã đến nơi. Đây là làng nghề truyền thống Bát Tràng, nổi tiếng với gốm sứ. Nhiệm vụ của chúng ta là tìm hiểu về sự thay đổi trong sinh kế của người dân làng nghề trong bối cảnh đô thị hóa. Anh đã chia khu vực khảo sát cho từng nhóm. Minh, cậu và Đức Anh sẽ đi khu vực này, tập trung vào những hộ gia đình làm gốm lâu đời. Nhớ hỏi kỹ về quy trình sản xuất, thu nhập, những khó khăn và kỳ vọng của họ. Đặc biệt chú ý đến những câu chuyện cá nhân, đó là những dữ liệu định tính rất quý giá." Quang Huy nói, tay chỉ vào một khu vực có nhiều ngôi nhà cũ kỹ, tường rêu phong.
Hoàng Minh nghe Quang Huy phân công, trong lòng vừa có chút tự hào vì được giao nhiệm vụ quan trọng, vừa cảm thấy áp lực đè nặng. Nhiệm vụ này đòi hỏi sự khéo léo trong giao tiếp, khả năng khai thác thông tin từ những người dân chân chất, điều mà cậu biết mình còn thiếu sót. Cậu liếc nhìn Quang Huy, thấy cậu ta đang trò chuyện với một bác lớn tuổi trong làng, nụ cười rạng rỡ, giọng nói ấm áp và đầy thuyết phục. Người bác trai gật gù, vẻ mặt hài lòng. Quang Huy dường như có khả năng tự nhiên để kết nối với mọi người, bất kể xuất thân hay độ tuổi. Điều đó càng khiến Hoàng Minh cảm thấy mình nhỏ bé và lúng túng hơn.
"Thôi nào Minh, mình đi thôi!" – Đức Anh hào hứng kéo tay Hoàng Minh. Cả hai bắt đầu đi theo con đường nhỏ dẫn vào làng. Hoàng Minh hít thở thật sâu, cố gắng trấn tĩnh bản thân. Cậu nhớ lại những gì mình đã đọc, những câu hỏi đã chuẩn bị.
Họ đến một ngôi nhà mái ngói cổ kính, trước sân có bày la liệt những sản phẩm gốm sứ đang phơi nắng. Một bác nông dân trạc ngoài sáu mươi đang ngồi sửa lại chiếc bàn xoay. Hoàng Minh tiến đến gần, cảm thấy lòng bàn chân mình hơi nặng nề. "Dạ, bác cho cháu hỏi...". Giọng cậu nhỏ nhẹ, hơi run. Bác nông dân ngẩng đầu lên, đôi mắt nheo lại nhìn cậu dò xét. "Các cháu là sinh viên à? Lại đến hỏi han về gốm sứ hả?". Hoàng Minh gật đầu, cố gắng nở một nụ cười thân thiện. "Dạ vâng, chúng cháu đến từ trường Đại học Ngoại Thương, đang làm dự án về làng nghề ạ. Bác có thể cho chúng cháu hỏi vài câu được không ạ?". Bác nông dân không đáp ngay, chỉ khẽ nhíu mày, rồi lại cúi xuống với chiếc bàn xoay. Một sự im lặng khó xử bao trùm. Hoàng Minh cảm thấy mồ hôi bắt đầu lấm tấm trên trán, dù trời vẫn còn se lạnh. Cậu không biết phải nói gì tiếp theo, những câu hỏi đã chuẩn bị dường như biến mất khỏi tâm trí.
Đức Anh thấy Hoàng Minh lúng túng, liền nhanh nhẹn lên tiếng: "Bác ơi, cháu thấy sản phẩm của bác đẹp quá! Bác làm gốm này lâu chưa ạ? Cháu nghe nói làm gốm là nghề truyền thống của làng mình đúng không ạ?". Giọng Đức Anh tự nhiên, đầy vẻ tò mò, phá tan sự căng thẳng. Bác nông dân mỉm cười, bắt đầu kể về nghề gốm của gia đình mình. Hoàng Minh đứng cạnh, lắng nghe, thỉnh thoảng ghi chép, nhưng trong lòng vẫn dâng lên một nỗi thất vọng về chính mình. Cậu nhận ra, mình vẫn còn quá rụt rè, quá thiếu kinh nghiệm trong việc giao tiếp với người lạ, đặc biệt là những người dân chất phác nhưng cũng đầy cảnh giác.
Lê Ngân, trong lúc đi khảo sát cùng Mai Chi và An Nhiên ở con ngõ đối diện, vô tình đi ngang qua ngôi nhà ấy. Cô dừng lại, ánh mắt lướt qua khung cảnh trước mặt. Cô thấy Hoàng Minh đang đứng đó, vẻ mặt hơi lúng túng, còn Đức Anh thì đang nói chuyện say sưa với bác nông dân. Cô không nghe rõ nội dung, nhưng ánh mắt và cử chỉ của Hoàng Minh đã nói lên tất cả. Cô nhận ra anh đang gặp khó khăn, đang chật vật với nhiệm vụ tưởng chừng đơn giản này. Ánh mắt cô hiện lên sự đồng cảm, một cảm giác bận tâm lại trỗi dậy trong lòng. Cô tự hỏi, liệu mình có nên bước đến, nói gì đó, hay chỉ nên đứng nhìn từ xa? Mâu thuẫn giằng xé trong lòng cô, giữa vẻ ngoài trầm tĩnh, độc lập và mong muốn được giúp đỡ, chia sẻ với cậu.
Mai Chi không để ý đến điều đó, cô ấy đang chụp ảnh những sản phẩm gốm sứ với vẻ thích thú. "Này Ngân, mày lại suy nghĩ gì trong đầu nữa đấy? Đi thôi, mình còn phải phỏng vấn nữa!". Lê Ngân khẽ lắc đầu, nụ cười nhẹ ẩn chứa một nỗi niềm khó tả. Cô bước đi theo Mai Chi, nhưng ánh mắt vẫn lưu luyến nhìn về phía Hoàng Minh. Cậu vẫn đang đứng đó, một mình, giữa sự ồn ào của làng nghề, giữa những người xa lạ. Nỗi chật vật của cậu, sự cố gắng của cậu, và cả những điều chưa nói trong lòng cậu, dường như đang hòa quyện vào không khí se lạnh của buổi trưa ở vùng ngoại ô Hà Nội.
Hoàng Minh quay lại với cuốn sổ, ghi chép những điều Đức Anh đã hỏi và những gì bác nông dân đã kể. Cậu biết, mình phải cố gắng hơn nữa. Nhiệm vụ này không chỉ là một bài tập, mà còn là một cơ hội để cậu vượt qua chính mình. Cậu hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi đất ẩm và khói bếp lan tỏa trong không khí. Cậu ngẩng đầu lên, nhìn về phía những mái nhà ngói đỏ rêu phong, nơi có thể ẩn chứa bao câu chuyện về những con người, về một nghề truyền thống đang vật lộn với thời gian. Cậu thầm nghĩ, chuyến đi này, dù có khó khăn đến đâu, cũng sẽ là một trải nghiệm đáng giá. Một tia quyết tâm lóe lên trong đôi mắt còn vương nét mệt mỏi của cậu. Những điều chưa nói, có lẽ, sẽ không chỉ là những câu hỏi chưa kịp hỏi, mà còn là những cảm xúc chưa kịp bày tỏ, đang chờ đợi một thời điểm thích hợp để được bộc lộ giữa không gian yên bình của làng quê này.