Ánh nắng chiều dịu vàng như rót mật lên những mái nhà tranh, lên những hàng cây xanh mướt và cả những con đường đất còn vương mùi mưa ẩm của buổi sáng. Nơi ngoại thành Hà Nội, không khí trong lành hơn, thoáng đãng hơn, mang theo mùi đất ẩm, mùi cây cỏ tươi mới và đôi khi là tiếng cười nói hồn nhiên của trẻ em địa phương vọng lại từ xa. Đó là khung cảnh nơi đoàn tình nguyện của trường đang hăng hái thực hiện công việc cải tạo, biến một khu đất trống thành vườn rau nhỏ cho bà con. Bầu không khí nhiệt huyết, hăng say của buổi lao động tập thể bao trùm, xua đi những ưu tư còn vương lại từ đêm qua.
Quang Huy, với chiếc mũ lưỡi trai và chiếc áo phông trắng tinh tươm, đứng giữa khu đất, giọng nói vang và dứt khoát, liên tục đưa ra hướng dẫn, phân công công việc một cách rành mạch và hiệu quả. Cậu ấy di chuyển linh hoạt, lúc cúi xuống kiểm tra luống đất, lúc ngẩng lên vẫy tay chỉ đạo, phong thái tự tin và năng động của cậu khiến mọi ánh mắt đều đổ dồn. “Mọi người cố gắng làm nhanh tay hơn một chút nhé, trời sắp tối rồi!” cậu ấy nói, ánh mắt lướt qua một lượt, đầy trách nhiệm và sự hăng hái. Các bạn sinh viên khác cũng răm rắp làm theo, tiếng xẻng đào đất, tiếng cuốc xới cỏ vang lên đều đặn, tạo nên một bản hòa tấu lao động đầy sức sống.
Hoàng Minh, với chiếc áo đã bạc màu theo năm tháng, lưng áo lấm lem bùn đất, cặm cụi đào xới, vun đất ở một góc khuất. Cậu không nói nhiều, chỉ lặng lẽ làm việc, những động tác tuy chậm rãi nhưng chắc chắn và tỉ mỉ. Từng nhát cuốc của cậu đều dứt khoát, cẩn thận vun từng nắm đất quanh gốc cây con vừa được đặt xuống. Mồ hôi lấm tấm trên trán, nhưng ánh mắt cậu vẫn tập trung cao độ vào công việc, như thể đó là tất cả những gì cậu có thể làm tốt nhất. Cậu cảm thấy mình như một bánh răng nhỏ bé trong cỗ máy lớn này, không cần phải nổi bật, chỉ cần hoàn thành phần việc của mình một cách chu đáo nhất. Nhưng sâu thẳm trong lòng, một cảm giác quen thuộc lại trỗi dậy – cảm giác của một "mảnh ghép lạc loài", không hoàn toàn hòa nhập vào sự sôi nổi, tự tin của đám đông. Cậu tự ti khi so sánh mình với Quang Huy, với những lời nói lôi cuốn, những cử chỉ dứt khoát. Cậu biết mình không có được sự khéo léo trong giao tiếp, không có được sự tự tin bẩm sinh ấy. Giá như cậu có thể nói chuyện một cách tự nhiên hơn, giao tiếp một cách hoạt bát hơn…
Lê Ngân đứng gần đó, phụ trách sắp xếp hạt giống và chuẩn bị phân bón, công việc đòi hỏi sự cẩn thận và tỉ mỉ. Cô ấy mặc một chiếc áo sơ mi đơn giản, mái tóc dài buộc gọn gàng, vài sợi tóc con khẽ bay bay trong gió nhẹ. Ánh mắt cô không ngừng dõi theo Hoàng Minh. Cô nhận ra sự khác biệt rõ rệt giữa anh và Quang Huy. Một người thì sôi nổi, chủ động điều phối mọi việc, là trung tâm của sự chú ý; một người thì trầm lặng, miệt mài với công việc của riêng mình, như một cái bóng thầm lặng nhưng vững chãi. Ngân không khỏi thầm nghĩ: ‘Cậu ấy luôn làm mọi việc một cách lặng lẽ như vậy…’. Sự im lặng, chăm chỉ của Minh, trái ngược với sự sôi nổi của Quang Huy, khiến Ngân cảm thấy một sự bình yên lạ lùng. Nhưng đồng thời, cô cũng cảm nhận được nỗi buồn man mác toát ra từ Minh, một nỗi buồn mà cô đã bắt gặp từ đêm qua. Cô tự hỏi, liệu Minh có cảm thấy bị lu mờ giữa những người bạn năng động này không? Liệu cậu có đang gồng mình để hòa nhập không?
Đức Anh, với bản tính vui vẻ và nhiệt tình, chạy lại chỗ Minh, mồ hôi nhễ nhại. “Minh ơi, cậu có cần giúp không? Nhìn cậu cặm cụi thế kia!” Cậu ta vừa nói vừa cầm chiếc xẻng, có ý định phụ giúp. Hoàng Minh ngẩng đầu lên, khuôn mặt lấm lem bùn đất, đôi mắt vẫn giữ vẻ rụt rè thường thấy. Cậu lắc đầu nhẹ, mỉm cười gượng gạo. “Tớ ổn mà, Đức Anh cứ làm phần việc của cậu đi.” Giọng cậu nhỏ nhẹ, hơi khàn, như không muốn làm phiền ai. Đức Anh thấy vậy cũng không ép, chỉ vỗ vai Minh một cái rồi lại chạy đi chỗ khác, tiếp tục pha trò với nhóm bạn. Ngân nhìn thấy toàn bộ cảnh tượng đó. Cô biết Đức Anh chỉ có ý tốt, nhưng cách Minh từ chối, cách cậu khép mình lại, khiến cô càng cảm thấy "khoảng cách" giữa họ, một bức tường vô hình được dựng nên bởi chính sự dè dặt của cả hai.
Mặt trời dần lặn, nhuộm đỏ cả một khoảng trời phía tây, hắt những tia nắng cuối cùng lên những hàng cây cao và những mái nhà cũ. Mùi đất ẩm sau một ngày lao động hòa quyện với mùi cỏ cây, tạo nên một hương vị đặc trưng của vùng quê. Tiếng cười nói của trẻ em địa phương cũng dần thưa thớt, nhường chỗ cho tiếng côn trùng bắt đầu rả rích khi màn đêm buông xuống. Hoàng Minh vẫn miệt mài với những luống rau cuối cùng. Cậu biết mình không thể nổi bật bằng lời nói, bằng sự hoạt bát, nhưng cậu có thể đóng góp bằng sự cần cù, tỉ mỉ. Đó là cách duy nhất cậu biết để hòa nhập, để cảm thấy mình có giá trị. Và cậu cũng biết, có một ánh mắt nào đó vẫn đang lặng lẽ dõi theo cậu, dù cậu không dám ngước lên để đối diện.
***
Khi màn đêm đã buông xuống hoàn toàn, khu sinh hoạt chung của đoàn tình nguyện trở nên ấm cúng và rộn ràng hơn bao giờ hết. Một đống lửa trại lớn bập bùng cháy giữa sân, ánh lửa hắt lên những gương mặt trẻ tuổi, khiến chúng trở nên lung linh và đầy sức sống. Mùi khói củi vương vấn trong không khí se lạnh của đêm ngoại ô, tạo nên một bầu không khí vừa ấm cúng, vừa có chút xao động. Tiếng đàn guitar bập bùng, tiếng hát giao lưu và tiếng cười nói rộn ràng của các bạn sinh viên hòa quyện vào nhau, xua tan đi sự mệt mỏi sau một ngày lao động.
Quang Huy là trung tâm của sự chú ý. Cậu ấy cầm cây đàn guitar, vừa đàn vừa hát những bài ca quen thuộc, rồi lại kể những câu chuyện hài hước, khuấy động không khí bằng những trò đùa thông minh. “...và thế là cả lũ chạy tán loạn, buồn cười muốn chết!” cậu ấy kết thúc một câu chuyện, và tiếng cười vang lên rộn rã, tiếng vỗ tay tán thưởng không ngớt. Huy thực sự là một người có sức hút, biết cách kết nối mọi người lại với nhau. Cậu ta toát lên một vẻ tự tin, thoải mái, thứ mà Hoàng Minh luôn thầm ngưỡng mộ nhưng chưa bao giờ có được.
Hoàng Minh ngồi hơi khuất một góc, bên cạnh Đức Anh và Thảo Vy, lặng lẽ lắng nghe. Cậu không tham gia vào các trò chơi ồn ào, cũng không cất tiếng hát. Thỉnh thoảng, khi nghe một câu chuyện vui, cậu khẽ mỉm cười, nụ cười ẩn hiện trong ánh lửa bập bùng. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt anh, khiến những đường nét trở nên mơ hồ hơn, như chính con người cậu, luôn ẩn mình trong sự tĩnh lặng. Đức Anh, với bản tính sôi nổi, thấy Minh cứ im lặng, liền quay sang chọc ghẹo. “Minh ơi, hát một bài đi! Anh em chờ mãi!” Cậu ta nói, cố gắng kéo Minh vào không khí chung. Minh chỉ cười, lắc đầu nhẹ. “Tớ… tớ không giỏi hát hò đâu.” Giọng cậu nhỏ đến mức gần như bị tiếng ồn ào nuốt chửng. Đức Anh cũng không ép, chỉ nhún vai rồi lại quay sang hòa mình vào cuộc vui. Minh lại chìm vào suy nghĩ của mình. Cậu cảm thấy mình thật lạc lõng giữa những con người sôi nổi này. Cậu không có tài lẻ gì đặc biệt để khoe, không có những câu chuyện thú vị để kể. Cậu chỉ là một Hoàng Minh rụt rè, trầm tĩnh, với những lo toan riêng chất chứa trong lòng. Cậu tự hỏi, liệu có ai thực sự để ý đến sự tồn tại của cậu ở đây không, hay cậu chỉ là một cái bóng mờ nhạt giữa ánh sáng rực rỡ của những người khác? Nỗi tự ti lại trỗi dậy, quấn lấy cậu như một sợi dây vô hình.
Lê Ngân, ngồi đối diện đống lửa, ánh mắt cô vô tình chạm vào Minh nhiều lần. Cô thấy cậu nép mình trong góc, thấy Đức Anh cố gắng kéo cậu vào cuộc vui, và thấy cậu lại từ chối. Cô cảm nhận sự bình yên toát ra từ anh, một sự trầm tĩnh khác biệt hoàn toàn với sự sôi nổi của Quang Huy. Dù Minh không nói gì, nhưng cô cảm thấy sự hiện diện của cậu rất chân thực, rất đáng tin cậy. Trong cái ồn ào của đêm lửa trại, cô lại tìm thấy một sự an yên khi nhìn về phía Minh. Cô khẽ mở cuốn sổ tay nhỏ, ánh lửa hắt lên những trang giấy trắng tinh. Cô không vẽ chân dung người, mà phác thảo nhanh hình ảnh ánh lửa bập bùng, những cái bóng nhảy múa trên vách, và những gương mặt trẻ tuổi đang cười nói. Nhưng tâm trí cô lại hướng về bóng dáng lặng lẽ của Minh, về ánh mắt có chút xa xăm của cậu. Cô tự hỏi: ‘Sự ồn ào này… liệu có làm cậu ấy thấy khó chịu không?’. Cô cảm thấy một sự đồng cảm mơ hồ với sự im lặng của Minh, bởi cô cũng không phải là người thích sự ồn ào, náo nhiệt. Cô biết, đôi khi, sự tĩnh lặng lại mang một sức mạnh riêng, một vẻ đẹp riêng mà không phải ai cũng dễ dàng nhận ra. Cái rét ngọt của đêm ngoại ô thấm vào da thịt, nhưng ánh lửa và những suy nghĩ về Minh lại mang đến một chút ấm áp, một chút bâng khuâng trong lòng Ngân.
***
Rạng sáng hôm sau, khi sương đêm còn đọng trên những tán lá cây xanh mướt, và không khí vẫn còn vương chút se lạnh đặc trưng của vùng ngoại ô. Tiếng chim hót líu lo chào bình minh từ đâu đó vọng lại, phá tan sự tĩnh mịch của đêm. Ánh nắng yếu ớt đầu tiên le lói qua kẽ lá, vẽ nên những vệt sáng mờ ảo trên nền đất ẩm. Mùi hoa cỏ buổi sớm và hơi đất ẩm quyện vào nhau, tạo nên một hương thơm dịu mát, đánh thức mọi giác quan. Bầu không khí tĩnh lặng, riêng tư, gợi cảm giác thanh bình sau một đêm ồn ào.
Hoàng Minh thức dậy sớm, không ngủ được. Những suy nghĩ cứ luẩn quẩn trong đầu cậu, về những gì đã diễn ra hôm qua, về những kỳ vọng của bản thân và nỗi lo về tương lai. Cậu không thể xua đi cảm giác lạc lõng, dù cậu đã cố gắng hết sức để hòa nhập. Cậu ra góc sân vắng, hít thở không khí trong lành, để những giọt sương đêm mát lạnh chạm vào da thịt. Cậu nhìn những giọt sương đọng trên lá, lấp lánh như những viên pha lê nhỏ, rồi lại ngước nhìn bầu trời trong xanh, nghĩ miên man về những điều chưa nói, về những cảm xúc bị kìm nén. Cậu đứng đó, một mình, bóng lưng hơi gầy in trên nền trời đang dần sáng, toát lên một vẻ cô độc mà ít ai để ý. Cậu ước mình có thể mạnh mẽ hơn, tự tin hơn, để không còn phải cảm thấy tự ti mỗi khi đối diện với những người như Quang Huy, để không còn phải giấu đi những tâm tư sâu kín của mình.
Lê Ngân cũng tình cờ bước ra, có lẽ để tìm một góc yên tĩnh để vẽ cảnh bình minh, hoặc đơn giản là để hít thở không khí trong lành và trốn khỏi những giấc ngủ chập chờn. Cô ấy mặc một chiếc áo khoác mỏng, mái tóc dài buông xõa, ánh mắt vẫn còn vương chút mơ màng của buổi sớm. Khi cô bước ra, ánh mắt cô lướt qua bóng dáng quen thuộc đang đứng lặng lẽ ở góc sân. Cô hơi giật mình. Minh cũng cảm nhận được sự hiện diện của cô, quay đầu lại. Ánh mắt họ vô tình chạm nhau trong khoảnh khắc. Có chút bất ngờ, có chút bối rối.
Một khoảnh khắc im lặng kéo dài, chỉ có tiếng chim hót líu lo và tiếng gió khẽ lay động lá cây, cùng với hơi thở nhẹ nhàng của cả hai. Ngân nhìn vào đôi mắt còn vương chút mệt mỏi của Minh, đôi mắt ấy dường như ẩn chứa quá nhiều điều chưa nói, quá nhiều tâm sự. Cô cảm nhận được điều gì đó sâu lắng hơn cô từng nghĩ, một sự kiên cường thầm lặng mà không phải ai cũng có thể thấy được qua vẻ ngoài rụt rè của Minh. Cô khẽ cất tiếng, giọng nói nhỏ nhẹ, như sợ làm vỡ tan bầu không khí tĩnh lặng của buổi sớm.
“Minh… cậu cũng dậy sớm vậy à?” Ngân hỏi, ánh mắt đầy quan tâm.
Hoàng Minh hơi giật mình, có chút ngạc nhiên. “À… ừm, Ngân cũng vậy sao?” Giọng cậu khẽ khàng, còn vương chút ngái ngủ.
Ngân mỉm cười nhẹ, nụ cười ẩn chứa sự dịu dàng hiếm thấy. “Ừm… không ngủ được. Anh cũng vậy sao?” Cô hỏi lại, nhìn thẳng vào đôi mắt Minh, cố gắng tìm kiếm điều gì đó.
Minh khẽ gật đầu, ánh mắt lại lảng tránh. Cậu không biết phải nói gì, không biết phải bắt đầu từ đâu. Những suy nghĩ hỗn độn trong đầu cậu như một cuộn chỉ rối, không thể nào gỡ ra được.
Ngân không ép Minh phải nói, cô hiểu sự dè dặt của cậu. Cô chỉ khẽ thở dài, rồi lại nhìn về phía những luống rau đã được làm sạch sẽ hôm qua, nơi Minh đã miệt mài làm việc. “Hôm qua anh làm việc vất vả lắm phải không?” Giọng cô nhỏ nhẹ, chứa đựng một sự quan tâm chân thành. Đó không phải là một câu hỏi xã giao, mà là một lời động viên, một sự ghi nhận cho những nỗ lực thầm lặng của Minh.
Minh ngẩng đầu lên, ánh mắt cậu lại chạm vào Ngân. Lần này, ánh mắt cậu không còn lảng tránh nữa, mà dừng lại ở đôi mắt sâu thẳm của cô. Trong khoảnh khắc đó, cậu cảm thấy một chút ấm áp len lỏi vào lòng, như ánh nắng bình minh đang xua đi cái lạnh của sương đêm. Cậu không nói gì, chỉ khẽ gật đầu, một nụ cười nhẹ nhàng, chân thật hơn bất cứ nụ cười gượng gạo nào của cậu từ trước đến giờ, nở trên môi. Có lẽ, những điều chưa nói, đôi khi, lại được cảm nhận rõ ràng nhất qua những cử chỉ nhỏ bé, qua ánh mắt vô tình chạm nhau trong khoảnh khắc giao thoa giữa đêm và ngày, giữa sự tĩnh lặng và những tâm tư sâu kín. Ngân hiểu, và Minh cảm nhận được sự thấu hiểu ấy, dù không một lời nào được thốt ra. Khoảng cách giữa họ, dường như, đã thu hẹp lại một chút, dù chỉ là một chút rất nhỏ, trong không khí trong lành của buổi sớm.