Trong cái rét ngọt của Hà Nội những ngày cuối đông, không gian Thư viện Quốc gia Việt Nam vẫn giữ một vẻ tĩnh mịch, trang nghiêm đến lạ. Ánh sáng vàng dịu từ những ngọn đèn cổ điển hắt xuống, hòa cùng chút ánh sáng tự nhiên xám xịt len qua những ô cửa sổ lớn, soi rõ từng hạt bụi li ti nhảy múa trong không khí. Mùi giấy cũ, mực in và gỗ mục theo thời gian quyện vào nhau, tạo nên một thứ hương đặc trưng của tri thức và những câu chuyện đã ngủ yên. Giữa những dãy kệ sách cao ngút, nơi thời gian dường như trôi chậm hơn, có một dáng người gầy gò đang gục đầu trên chồng tài liệu dày cộp, thở đều trong giấc ngủ chập chờn. Đó là Hoàng Minh.
Cậu đã thức trắng đêm. Mấy ngày nay, việc đó đã trở thành một thói quen đáng sợ. Dự án học thuật của Giáo sư Trần không chỉ đòi hỏi kiến thức sâu rộng mà còn cả sự kiên trì gần như vô hạn. Minh biết mình cần phải nỗ lực gấp đôi, gấp ba người khác. Xuất phát điểm của cậu không bằng ai, cơ hội chỉ đến một lần, và cậu không thể để nó tuột mất. Đôi mắt cậu thâm quầng, khuôn mặt phờ phạc hằn rõ vẻ mệt mỏi cùng cực, nhưng những trang giấy, những công thức, những biểu đồ vẫn kẹt lại trong tâm trí, không ngừng thôi thúc. Chiếc áo khoác dày cộp, cổ dựng cao, không đủ để xua đi cái lạnh thấm vào từng thớ thịt. Cậu cuộn mình lại, cố tìm chút hơi ấm trong sự cô độc giữa không gian rộng lớn của thư viện. Tiếng lật trang sách khe khẽ đâu đó, tiếng gõ bàn phím lách cách của một vài sinh viên cần mẫn khác, tất cả chỉ càng làm nổi bật sự im lặng nặng nề bao trùm lấy cậu.
Giấc ngủ của Minh không sâu. Nó chỉ là một trạng thái lơ lửng giữa sự kiệt sức và ý thức trách nhiệm. Một bàn tay nhẹ nhàng đặt lên vai cậu, không phải là cái vỗ mạnh mẽ mà là một cái chạm đầy thấu hiểu. Minh giật mình, ngẩng phắt dậy, đôi mắt mờ mịt chưa kịp thích nghi với ánh sáng. Trước mặt cậu là Giáo sư Trần, tóc đã bạc lấm tấm, đôi mắt sau cặp kính lão vẫn tinh anh và đầy nhân hậu. Ông nhìn cậu với một vẻ lo lắng không giấu diếm.
“Hoàng Minh, em lại thức trắng đêm sao?” Giọng Giáo sư Trần trầm ấm, vang nhẹ trong không gian tĩnh lặng, không hề có ý trách móc mà chỉ là sự quan tâm chân thành. “Sức khỏe là quan trọng nhất, em biết chứ?”
Minh vội vàng đứng thẳng người, cố gắng che giấu sự mệt mỏi đang xâm chiếm toàn thân. Cậu khẽ ho, giọng nói khản đặc, như vừa trải qua một cơn cảm lạnh. “Em... em muốn hoàn thành sớm ạ. Kiến thức... nhiều quá, em sợ mình không kịp.” Cậu nói, ánh mắt vẫn còn một chút ngơ ngác của người vừa tỉnh giấc, nhưng ẩn sâu bên trong là sự quyết tâm không gì lay chuyển được. Cậu nhìn xuống đống tài liệu ngổn ngang trên bàn, những ghi chú chi chít chữ viết tay, những công thức phức tạp mà cậu đã cố gắng ghi nhớ và phân tích. Từng câu chữ, từng khái niệm đều là một thử thách, một rào cản mà cậu phải vượt qua. Ánh mắt cậu, dù mệt mỏi, vẫn toát lên vẻ khao khát được công nhận, được chứng tỏ khả năng của mình.
Giáo sư Trần nhẹ nhàng lắc đầu, một nụ cười hiền hậu nở trên môi. “Sự nỗ lực là đáng quý, nhưng đừng để nó làm hại bản thân, Hoàng Minh ạ. Đường dài mới biết ngựa hay, em còn rất nhiều cơ hội phía trước.” Ông dừng lại, nhìn thẳng vào đôi mắt thâm quầng của cậu. “Thầy biết em là một người có khát vọng, có chí tiến thủ. Nhưng kiến thức là một dòng sông dài, chúng ta không thể một lúc uống cạn cả dòng. Hãy học cách phân bổ sức lực, học cách nghỉ ngơi. Một cái đầu minh mẫn sẽ làm việc hiệu quả hơn một cái đầu kiệt sức.”
Minh cúi mặt, cảm thấy một chút xấu hổ vì sự yếu đuối của bản thân bị phơi bày, nhưng cũng cảm thấy được an ủi bởi những lời nói đầy bao dung của Giáo sư. “Em hiểu rồi ạ. Em sẽ cố gắng hơn.” Cậu khẽ đáp, giọng vẫn còn sự mệt mỏi. Cậu bắt đầu thu dọn đồ đạc, từng động tác đều chậm chạp, nặng nề. Những cuốn sách, tập tài liệu, cây bút, tất cả đều được cậu sắp xếp gọn gàng vào chiếc ba lô đã sờn cũ. Giáo sư Trần vẫn đứng đó, lặng lẽ quan sát cậu. Ánh mắt ông đầy lo lắng và thấu hiểu, như đã nhìn thấy hình ảnh của chính mình trong những năm tháng tuổi trẻ đầy nhiệt huyết nhưng cũng lắm chông gai. Ông biết, một chàng trai tỉnh lẻ như Minh phải đối mặt với áp lực lớn đến nhường nào khi cố gắng hòa nhập và vươn lên giữa lòng Hà Nội phồn hoa. Sự tự ti, nỗi lo lắng về tương lai, tất cả đều đang đè nặng lên đôi vai gầy của cậu.
Minh thu dọn xong, khẽ cúi đầu chào Giáo sư Trần. “Em xin phép ạ.” Cậu bước đi, dáng người hơi khom xuống, từng bước chân như muốn lún sâu vào nền đá cẩm thạch của thư viện. Giáo sư Trần nhìn theo bóng lưng cậu khuất dần sau cánh cửa lớn, rồi thở dài một tiếng. Ngoài kia, sương mù vẫn còn giăng mắc, phủ lên những tán cây cổ thụ một màu trắng đục, và cái rét ngọt của Hà Nội vẫn len lỏi vào từng ngóc ngách, như thể muốn ôm lấy tất cả những ưu tư, những khát vọng của tuổi trẻ đang miệt mài kiếm tìm con đường cho riêng mình. Hơi thở của Minh, khi cậu bước ra khỏi thư viện, hóa thành những làn khói trắng mờ ảo, tan nhanh vào không khí lạnh buốt, giống như những hy vọng mong manh nhưng không ngừng cháy trong lòng cậu.
***
Buổi trưa, mưa phùn vẫn giăng mắc, không dứt. Từ sáng đến giờ, Hà Nội chìm trong một màn sương mỏng, lất phất những hạt mưa li ti, đủ để làm ướt tóc, làm lạnh da thịt, và đủ để gợi lên một nỗi buồn man mác. Quán Cà phê “Hoa Sữa” vẫn ấm cúng như mọi khi, với ánh đèn vàng dịu hắt ra từ những chiếc lồng đèn treo lơ lửng. Mùi cà phê rang xay thơm lừng quyện với mùi bánh ngọt mới ra lò, xua đi phần nào cái ẩm ướt, lạnh lẽo bên ngoài. Tiếng nhạc acoustic nhẹ nhàng chảy tràn không gian, như một dòng suối nhỏ xoa dịu những tâm hồn đang tìm kiếm sự bình yên. Lê Ngân và Mai Chi ngồi ở góc quán quen thuộc, bên cạnh ô cửa kính lớn nhìn ra phố. Từng hạt mưa rơi tí tách trên mái hiên, tạo nên một bản nhạc nền êm ái cho câu chuyện của hai cô gái.
Ngân nhấp một ngụm cà phê, vị đắng dịu lan tỏa nơi đầu lưỡi. Cô mặc một chiếc áo len màu be đơn giản nhưng thanh lịch, mái tóc đen dài buông xõa nhẹ nhàng trên vai. Đôi mắt cô trầm tĩnh, nhìn ra ngoài cửa kính, nơi những chiếc xe máy lướ qua, những người đi bộ vội vã với chiếc ô hay áo mưa che chắn. Dù cố gắng giữ vẻ bình thản, nhưng trong lòng Ngân, một cảm giác day dứt không ngừng cuộn trào.
Mai Chi, với mái tóc ngắn cá tính và chiếc áo khoác denim năng động, đặt ly trà thảo mộc xuống bàn, nhìn Ngân với vẻ mặt đầy vẻ sốt ruột. Cô vừa gặp Đức Anh ở căng tin trường, và câu chuyện về Hoàng Minh đã chiếm hết tâm trí cô bạn.
“Này Ngân,” Mai Chi cất tiếng, giọng nói có phần trầm hơn thường lệ, “mày có thấy Hoàng Minh dạo này gầy đi nhiều không?” Cô ngừng lại, quan sát phản ứng của Ngân. “Đức Anh bảo nó thức trắng mấy đêm liền làm cái dự án của Giáo sư Trần đấy. Thằng bé lo cho bạn nó lắm, cứ than thở mãi.”
Ngân khẽ giật mình, nhưng cố gắng không để lộ ra ngoài. Cô chậm rãi đặt ly cà phê xuống, ánh mắt vẫn nhìn xa xăm ra ngoài cửa sổ, nhưng trong lòng đã dậy sóng. “Ừm... nhìn cũng thấy có vẻ mệt.” Cô đáp, giọng nhẹ tênh, như thể chuyện đó chẳng liên quan gì đến mình. Nhưng bàn tay cô khẽ siết chặt lấy ly cà phê, như muốn giữ lại chút hơi ấm đang dần tan đi. Cái tên Hoàng Minh, dù chỉ là vô tình nhắc đến, cũng đủ để khuấy động những tầng cảm xúc sâu kín nhất trong lòng cô. Cô đã thấy cậu ở quán cà phê hôm qua, thấy sự mệt mỏi hằn lên khuôn mặt, thấy đôi mắt trũng sâu. Cô đã cố gắng lờ đi, cố gắng xem như không có gì, nhưng hình ảnh ấy cứ ám ảnh cô mãi.
Mai Chi thở dài, lắc đầu. “Mệt gì mà mệt, kiệt sức luôn ấy chứ. Đức Anh lo lắm, bảo nó cố quá. Không biết có ổn không.” Cô bạn nhìn Ngân đầy dò xét, như muốn đọc được suy nghĩ trong đôi mắt trầm tĩnh kia. Mai Chi biết Ngân luôn giấu kín cảm xúc của mình, nhưng đôi khi, ánh mắt lại là thứ không thể nói dối. Cô thấy sự quan tâm, xen lẫn một chút xót xa thoáng qua trong ánh nhìn của Ngân khi nhắc đến Hoàng Minh.
Ngân im lặng một lát, hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi hoa sữa cuối mùa vẫn còn vương vấn đâu đó trong không khí, một mùi hương gợi nhiều kỷ niệm. “Cậu ấy có khát vọng vươn lên mà.” Cuối cùng, cô chỉ nói được một câu ngắn gọn như thế. Giọng cô đều đều, nhưng trong lòng lại là cả một trận bão. Khát vọng. Đúng vậy, Hoàng Minh luôn là người có khát vọng. Cậu đến Hà Nội với đôi bàn tay trắng, với những nỗi lo lắng và cả một giấc mơ lớn. Cô ngưỡng mộ điều đó, ngưỡng mộ sự kiên cường, sự không ngừng nghỉ của cậu. Nhưng chính sự ngưỡng mộ ấy lại đi kèm với nỗi sợ hãi. Sợ cậu sẽ kiệt sức, sợ cậu sẽ gục ngã trước áp lực khổng lồ. Sợ rằng, trên con đường vươn lên của cậu, sẽ có một ngày cậu bỏ lại cô ở phía sau, như một cái bóng mờ nhạt. Khoảng cách giữa hai người, dường như không phải là không gian địa lý, mà là một vực sâu vô hình được tạo nên từ những định hướng tương lai khác biệt, từ những gánh nặng không lời.
Mai Chi nhìn Ngân, ánh mắt đầy thấu hiểu. “Mày có biết không, cái dự án này quan trọng lắm đấy. Đức Anh bảo Giáo sư Trần rất kỳ vọng vào Hoàng Minh. Có thể nó sẽ là bước đệm để cậu ta xin được học bổng du học hoặc một công việc tốt hơn sau này.” Mai Chi nói, cố tình nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án, như muốn thăm dò phản ứng của Ngân.
Ngân khẽ nhắm mắt, rồi lại mở ra. Cô biết điều đó. Chính vì biết, nên cô càng lo lắng. Cô đã từng tưởng tượng đến một ngày Hoàng Minh sẽ rời xa Hà Nội, rời xa những con phố quen thuộc, rời xa chính cô. Ý nghĩ đó khiến trái tim cô se lại. Cô luôn là người thực tế, luôn tự nhắc nhở bản thân không nên quá gắn bó, không nên quá hy vọng. Nhưng những cảm xúc dành cho Hoàng Minh đã len lỏi vào cuộc sống của cô từ lúc nào không hay, tựa như những hạt mưa phùn dai dẳng, thấm dần, thấm dần vào tâm hồn. Cô sợ phải mở lòng, sợ phải đối mặt với những cảm xúc phức tạp này. Nỗi sợ hãi ấy lớn đến mức đôi khi cô ước gì mình có thể trở lại là Lê Ngân của trước đây, một cô gái trầm tĩnh, không vướng bận bất cứ điều gì, không phải lo lắng cho bất cứ ai. Nhưng giờ đây, nỗi lo lắng cho Hoàng Minh đã trở thành một phần không thể tách rời trong cô.
Mai Chi thấy Ngân im lặng, cô bạn cũng không nói gì thêm. Cả hai chìm vào không gian riêng của mình, lắng nghe tiếng mưa phùn rơi tí tách bên ngoài. Trong lòng Ngân, những cảm xúc bị nén chặt cứ thế cuộn trào, như những cơn sóng ngầm không ngừng vỗ vào bờ cát. Hà Nội vẫn thế, vẫn trầm mặc và lãng đãng trong làn mưa, và trong lòng cô gái Hà Nội gốc ấy, những điều chưa nói, những lo lắng không tên cứ lớn dần, báo hiệu một sự thay đổi không thể tránh khỏi.
***
Chiều muộn, màn mưa phùn vẫn giăng mắc khắp các con phố Hà Nội. Gió lạnh bắt đầu thổi mạnh hơn, mang theo cái ẩm ướt và se sắt đặc trưng của mùa đông. Trên vỉa hè, dòng người hối hả lướt qua dưới những tán cây xào xạc, mỗi người một chiếc ô, một chiếc áo mưa, như những chấm màu đơn độc giữa bức tranh xám xịt của thành phố.
Hoàng Minh đứng co ro dưới mái che bến xe buýt gần trường. Vai cậu trùng xuống, dáng người gầy gò càng thêm tiều tụy. Đôi mắt cậu thâm quầng sâu hoắm, hằn rõ những đêm dài thức trắng. Chiếc áo khoác đã sờn màu ôm lấy thân hình cậu, nhưng dường như không đủ để giữ ấm. Cậu khẽ thở dài, hơi thở hóa thành những làn khói trắng mờ ảo, tan nhanh vào không khí lạnh buốt. Cậu đưa mắt nhìn về phía xa, mong ngóng chiếc xe buýt số 32 quen thuộc. Mỗi ngày, sau khi kết thúc công việc ở trường và quán cà phê, bến xe buýt này là điểm dừng cuối cùng trước khi cậu trở về căn phòng trọ nhỏ bé của mình. Tiếng còi xe, tiếng phanh kít, tiếng người nói chuyện ồn ào xung quanh, tất cả đều hòa vào nhau, tạo nên một bản giao hưởng của sự vội vã, của cuộc sống đô thị mà cậu đang cố gắng hòa nhập.
Bỗng, ánh mắt Minh khẽ dừng lại. Ở bến xe buýt đối diện, cách cậu vài mét, có một bóng hình quen thuộc đang đứng dưới mái che. Lê Ngân. Cô vừa tan học, trên tay cầm một chiếc ô nhỏ màu xanh, nhưng dường như cô không mở nó ra, để mặc những hạt mưa phùn li ti vương trên mái tóc đen dài. Cô mặc một chiếc áo khoác mỏng màu xám tro, dáng người mảnh mai, thanh thoát nổi bật giữa dòng người ồn ã. Đôi mắt cô, vẫn trầm tĩnh như mặt hồ mùa đông, đang nhìn về phía cậu.
Một khoảnh khắc. Chỉ một khoảnh khắc ngắn ngủi. Ánh mắt họ vô tình chạm nhau qua làn mưa phùn mờ ảo. Minh khẽ giật mình, một cảm giác bối rối thoáng qua. Cậu vội vàng cúi xuống, nhưng rồi lại ngẩng lên, cố nở một nụ cười nhợt nhạt, vụng về. Nụ cười ấy không giấu được sự mệt mỏi cùng cực, sự khắc khổ đã hằn sâu trên khuôn mặt cậu. Cậu cảm thấy mình thật nhỏ bé, thật tồi tàn khi đứng trước cô gái thanh lịch, tinh tế như Ngân. Cảm giác tự ti lại trỗi dậy, bóp nghẹt lấy lồng ngực cậu.
Ngân đứng đó, không nhúc nhích. Đôi mắt cô nhìn Minh, không một lời nói, không một cử chỉ. Trong ánh mắt ấy, Minh không thể lý giải được. Có sự lo lắng, có sự xót xa, và cả một chút e dè, một chút xa cách vô hình. Cô không cười, không vẫy tay. Chỉ có ánh mắt ấy, chất chứa bao nhiêu điều chưa nói, bao nhiêu cảm xúc bị nén chặt. Cô nhìn thấy dáng vẻ tiều tụy của cậu, thấy rõ sự kiệt sức đang bủa vây lấy cậu. Trái tim cô khẽ nhói lên. Cô muốn bước qua đường, muốn hỏi cậu có ổn không, muốn nói với cậu rằng đừng cố gắng quá sức. Nhưng một nỗi sợ hãi vô hình đã giữ chân cô lại. Nỗi sợ phải mở lòng, nỗi sợ phải đối mặt với những cảm xúc mà cô đã cố gắng chôn giấu bấy lâu nay. Cô sợ rằng một lời quan tâm của cô sẽ làm thay đổi mọi thứ, sẽ kéo theo những điều mà cô chưa sẵn sàng đón nhận.
Ánh mắt họ giao nhau chỉ trong vài giây ngắn ngủi, nhưng dường như thời gian giữa hai bến xe buýt đã ngừng lại. Giữa làn mưa phùn dày đặc, giữa dòng người hối hả, họ là hai hòn đảo nhỏ, cách biệt nhưng lại được nối liền bằng một sợi dây cảm xúc vô hình.
Rồi tiếng còi xe buýt vang lên, cắt đứt khoảnh khắc im lặng ấy. Chiếc xe số 32 đến. Minh khẽ cúi đầu, một lần nữa cố gắng nở một nụ cười gượng gạo với Ngân, rồi vội vã bước lên xe, như muốn trốn chạy khỏi ánh mắt của cô. Chiếc xe lăn bánh, mang theo Minh khuất dần vào làn mưa.
Ngân vẫn đứng đó, dưới mái che bến xe buýt, chiếc ô nhỏ vẫn chưa mở. Mưa phùn vẫn dai dẳng rơi, làm ướt mái tóc, làm lạnh đôi vai gầy. Trong lòng cô, một nỗi băn khoăn day dứt không ngừng cuộn trào. Cô biết, Minh đang trên con đường vươn lên, con đường ấy đầy chông gai và thử thách. Cô ngưỡng mộ cậu, nhưng cũng lo sợ cho cậu. Và nỗi sợ hãi lớn nhất, chính là khoảng cách giữa hai người sẽ ngày càng lớn, đến mức không thể nào san lấp được nữa. Những điều chưa nói, những cảm xúc bị nén chặt, những lời hứa thầm lặng với chính mình, tất cả vẫn còn ở đó, âm ỉ cháy, giữa cái rét ngọt của Hà Nội và làn mưa phùn giăng mắc.