Nụ cười của Ngân, dù chỉ thoáng qua, đã thắp lên trong lòng anh một tia hy vọng mong manh, một ngọn lửa nhỏ của khát vọng, rằng anh có thể, và sẽ, trở thành một phần xứng đáng trong thế giới của cô.
Đêm đó, Hoàng Minh nằm trằn trọc mãi mới ngủ được. Cái cảm giác ấm áp từ nụ cười của Lê Ngân vẫn còn vương vấn đâu đó trong tâm trí anh, như một tia nắng hiếm hoi xua đi màn sương giá lạnh của nỗi tự ti. Nhưng ngay cả khi anh đang chìm vào giấc ngủ, tâm trí anh vẫn không ngừng nghĩ về nhiệm vụ đã nhận. Liên hệ chính quyền xã. Với một chàng trai tỉnh lẻ như anh, từ bé chỉ quen với nếp sống thôn quê giản dị, những buổi gặp mặt thân tình, việc đối mặt với các thủ tục hành chính, với những người có chức sắc trong cộng đồng là một điều gì đó vừa xa lạ vừa đáng sợ. Nó không phải là việc anh có thể trốn tránh, bởi anh đã tự mình xung phong.
Tiếng chuông báo thức vang lên trong căn phòng trọ nhỏ trên gác mái, kéo anh ra khỏi giấc ngủ chập chờn. Trời vẫn còn tờ mờ sáng, cái rét đầu đông se sắt len lỏi qua khe cửa sổ, khiến anh rụt mình trong tấm chăn bông cũ kỹ. Anh vươn vai, cố gắng xua đi cái cảm giác nặng nề còn vương lại từ giấc ngủ không sâu. Phòng trọ của Minh, dẫu chật chội và có phần cũ kỹ, nhưng luôn được anh giữ gìn ngăn nắp. Bàn học kê sát tường, chất đầy sách vở, tài liệu, và giờ đây là một chồng giấy tờ liên quan đến chuyến đi tình nguyện. Ánh đèn vàng yếu ớt từ chiếc bóng đèn treo trên trần chiếu rọi xuống, làm nổi bật những dòng chữ viết tay nguệch ngoạc trong cuốn sổ tay anh, nơi anh đã ghi chú lại những thông tin quan trọng về địa phương sắp đến. Mùi ẩm mốc đặc trưng của những căn phòng cũ kỹ ở Hà Nội hòa lẫn với mùi giấy cũ và mực in, tạo nên một thứ không khí quen thuộc, vừa thân thuộc vừa gợi lên nỗi cô đơn của một người xa quê.
Anh ngồi vào bàn, mở cuốn sổ tay đã ố vàng, lật từng trang. Bên cạnh là một chồng tài liệu in ấn mà anh đã cẩn thận tìm kiếm trên mạng về xã đó: lịch sử, văn hóa, tên các cán bộ chủ chốt, thậm chí cả sơ đồ tổ chức hành chính. Anh gạch chân, tô đậm những thông tin cần thiết, đôi khi lại nhíu mày suy nghĩ. "Làm sao để nói chuyện với họ một cách tự tin đây? Mình chưa bao giờ làm những việc như thế này..." Anh tự nhủ, giọng nói thì thầm, lạc đi giữa không gian tĩnh lặng của căn phòng. Giọng anh vẫn còn mang âm hưởng của miền quê, đôi khi hơi ngọng một vài âm tiết, khiến anh càng thêm e dè khi nghĩ đến việc phải giao tiếp với những người xa lạ, đặc biệt là những người có địa vị.
Nỗi sợ hãi không đủ tốt lại len lỏi. Nó không chỉ là nỗi sợ thất bại trong nhiệm vụ, mà còn là nỗi sợ làm mất mặt nhóm, sợ bị coi thường, sợ không thể hiện được sự chuyên nghiệp như những người bạn Hà Nội gốc. Anh nhớ đến Alex, với phong thái tự tin, khả năng giao tiếp lưu loát và kiến thức sâu rộng về văn hóa. So với Alex, Minh cảm thấy mình nhỏ bé, rụt rè. Liệu Ngân có nhìn thấy sự khác biệt đó không? Liệu cô có thất vọng khi thấy anh lúng túng, vụng về? Hình ảnh nụ cười thoáng qua của Ngân đêm qua lại hiện về, như một sợi dây vô hình kéo anh trở lại. Anh không muốn làm cô thất vọng.
Minh hít một hơi thật sâu, mùi ẩm mốc và giấy cũ len lỏi vào phổi, mang theo một chút cảm giác ngột ngạt. Anh nhắm mắt, cố gắng hình dung ra khung cảnh khi anh đến gặp chính quyền xã. Anh sẽ nói gì? Mở đầu thế nào? Liệu họ có nhiệt tình giúp đỡ một nhóm sinh viên từ thành phố xuống không? Hàng ngàn câu hỏi xoay vần trong đầu anh, tạo thành một mớ bòng bong khó gỡ. Anh thử tập nói thầm, lẩm bẩm những câu chào hỏi, giới thiệu bản thân và mục đích chuyến đi. Giọng anh vẫn còn ngập ngừng, đôi khi vấp váp, nhưng anh vẫn kiên trì lặp đi lặp lại. "Kính thưa... tôi là Hoàng Minh, đại diện cho nhóm tình nguyện của trường Đại học Ngoại Thương..." Anh ngập ngừng, rồi sửa lại, "Kính gửi quý vị lãnh đạo xã..." Anh muốn mọi thứ phải thật chỉn chu, trang trọng, để thể hiện sự tôn trọng của mình.
Anh phác thảo ra những câu hỏi cần đặt ra: về thủ tục xin phép, về việc sắp xếp chỗ ở, về các hoạt động văn hóa địa phương mà nhóm có thể tham gia hoặc hỗ trợ. Từng chi tiết nhỏ đều được anh xem xét kỹ lưỡng. Anh muốn mình phải chuẩn bị kỹ đến mức không thể có bất kỳ sai sót nào. Chàng trai tỉnh lẻ ấy hiểu rằng, mình không có nhiều lợi thế, nên chỉ có thể dựa vào sự chăm chỉ và tỉ mỉ. Anh tự nhủ, đây là cơ hội để anh học hỏi, để trưởng thành, để vượt qua giới hạn của chính mình. Dù chỉ là một nhiệm vụ nhỏ bé, nhưng nó lại là bước đệm quan trọng cho cả chuyến đi, và hơn hết, là cho chính bản thân anh. Tiếng xe cộ từ con ngõ nhỏ dưới chân gác mái bắt đầu rộn ràng hơn, báo hiệu một ngày mới đã đến. Minh uống một ngụm trà nguội, vị chát nhẹ đọng lại nơi đầu lưỡi, xua đi một phần sự lo lắng trong lòng anh. Anh biết, con đường phía trước còn nhiều thử thách, nhưng anh đã sẵn sàng đối mặt.
***
Buổi chiều hôm đó, khi cái nắng hanh hao của Hà Nội dần tắt, nhường chỗ cho không khí dịu mát, trong lành, Hoàng Minh tìm đến quán cà phê "Hoa Sữa" quen thuộc. Quán nằm trong một con ngõ nhỏ trên phố cổ, với mặt tiền sơn màu xanh ngọc bích nhạt, cửa gỗ kính và một ban công nhỏ treo giàn hoa giấy đã rụng hết lá. Bước vào quán, mùi cà phê rang xay thơm lừng quyện với mùi trà thảo mộc thoang thoảng xộc vào mũi, đánh thức mọi giác quan. Nhạc acoustic nhẹ nhàng của Trịnh Công Sơn vang lên, tạo nên một không gian thư thái, lãng mạn và có chút hoài cổ. Tiếng pha chế cà phê lách cách, tiếng trò chuyện thì thầm của vài vị khách, tiếng lật trang sách khe khẽ, tất cả hòa quyện vào nhau, tạo thành một bản giao hưởng êm đềm của phố phường Hà Nội.
Minh tìm thấy Anh Khoa đang ngồi ở một góc quán quen thuộc, gần cửa sổ, nơi ánh sáng vàng dịu từ chiếc đèn lồng nhỏ rọi xuống trang sách đang mở dở. Anh Khoa, với mái tóc hơi dài và chiếc kính cận trên sống mũi, đang nhấp từng ngụm cà phê, khuôn mặt điềm đạm, đôi mắt chứa đựng sự từng trải và thấu hiểu. Minh tiến lại, hơi rụt rè.
"Anh Khoa," Minh khẽ gọi, giọng anh vẫn còn một chút ngập ngừng.
Anh Khoa ngẩng đầu lên, nụ cười nhẹ nở trên môi. "Ồ, Minh đấy à. Ngồi đi em. Uống gì không?"
Minh ngồi xuống ghế đối diện, cảm nhận sự thoải mái lập tức lan tỏa từ không khí của quán và sự hiện diện của Anh Khoa. "Dạ, em uống trà đá thôi ạ. Anh Khoa này, em có chuyện muốn hỏi..." Minh đặt cuốn sổ tay đã ghi chép cẩn thận lên bàn, vẻ mặt căng thẳng. Anh Khoa gật đầu, đặt tách cà phê xuống, ánh mắt khuyến khích. "Cứ nói đi em."
Minh hít một hơi sâu, kể lại những lo lắng của mình. "Em được giao nhiệm vụ liên hệ với chính quyền xã để làm thủ tục cho chuyến đi sắp tới, nhưng em không biết phải bắt đầu từ đâu, em sợ mình sẽ làm không tốt. Em chưa bao giờ làm những việc như thế này... Em cảm thấy mình không có kinh nghiệm giao tiếp với những người lớn tuổi, những người có địa vị. Em sợ họ sẽ thấy mình còn non nớt, sẽ không tin tưởng..." Anh nói một tràng, dường như trút bỏ gánh nặng đang đè nén trong lòng.
Anh Khoa lắng nghe Minh một cách kiên nhẫn, đôi mắt anh ánh lên vẻ thấu hiểu. Anh đưa tay vỗ nhẹ lên vai Minh, như một lời động viên thầm lặng. "Không sao đâu Minh, ai cũng có lần đầu. Điều quan trọng là em có cố gắng. Anh hiểu cảm giác của em, ngày xưa anh cũng vậy thôi. Lần đầu tiên anh phải đi xin giấy phép cho một dự án, anh cũng run lắm."
Anh Khoa nhấp thêm một ngụm cà phê, rồi từ tốn nói tiếp. "Em cứ nghĩ xem mục đích của mình là gì. Mình đến đó với mong muốn gì? Mang lại điều gì cho họ? Khi em có mục đích rõ ràng và chân thành, mọi thứ sẽ dễ dàng hơn nhiều. Em không cần phải cố gắng thể hiện mình là một người quá giỏi giang hay có kinh nghiệm. Hãy thể hiện sự chân thành của mình. Người ta thường cảm nhận được điều đó mà không cần nhiều lời hoa mỹ."
Minh lắng nghe chăm chú, từng lời của Anh Khoa như gỡ rối từng nút thắt trong lòng anh. "Vậy... em nên nói chuyện với họ như thế nào ạ?"
"Đầu tiên là sự tôn trọng," Anh Khoa nói, giọng trầm ấm. "Họ là những người đã gắn bó với mảnh đất ấy cả đời, họ hiểu rõ từng ngóc ngách, từng con người ở đó. Hãy lắng nghe họ nhiều hơn là nói. Khi em trình bày, hãy dùng từ ngữ lịch sự, rõ ràng, và đừng ngại ngần bày tỏ sự ngưỡng mộ của em đối với văn hóa, truyền thống của địa phương. Em có thể bắt đầu bằng việc giới thiệu về nhóm, về mục đích cao đẹp của chuyến đi. Rồi sau đó, hãy hỏi về các thủ tục, lắng nghe những hướng dẫn của họ. Nếu có gì không hiểu, cứ mạnh dạn hỏi lại, đừng ngại. Quan trọng nhất là thái độ cầu thị và chân thành."
Anh Khoa còn đưa ra một vài mẹo nhỏ. "Khi giao tiếp với người lớn tuổi, đặc biệt là cán bộ, em nên dùng những câu từ trang trọng hơn. Ví dụ, thay vì 'chúng em', em có thể dùng 'nhóm chúng tôi' hoặc 'sinh viên chúng tôi'. Luôn nhìn thẳng vào mắt người đối diện khi nói chuyện, nhưng không phải là nhìn chằm chằm mà là ánh mắt tôn trọng, lắng nghe. Cử chỉ cũng cần lịch sự, không quá khoa trương. Và quan trọng nhất, hãy kiên nhẫn. Có thể họ sẽ bận, có thể họ sẽ yêu cầu em bổ sung giấy tờ này nọ. Đừng nản lòng. Cứ bình tĩnh, mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi."
Minh cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Anh nhanh chóng lấy bút ra, ghi chép lại những lời khuyên quý báu của Anh Khoa vào cuốn sổ tay. Từng câu chữ được anh viết nắn nót, như thể chúng là chìa khóa để mở cánh cửa dẫn đến thành công. "Dạ, em cảm ơn Anh Khoa nhiều ạ. Những lời anh nói thật sự rất hữu ích."
Anh Khoa mỉm cười. "Không có gì đâu, Minh. Anh tin em làm được. Em có sự chân thành, có ý chí, đó là những điều quan trọng nhất. Cứ bình tĩnh, và hãy nhớ rằng Hà Nội không vội được đâu, nhưng cũng không thiếu những người chân thành, sẵn lòng giúp đỡ những người trẻ như em." Ánh mắt của Anh Khoa nhìn Minh đầy tin tưởng, một sự tin tưởng mà Minh chưa từng nhận được từ bất kỳ ai khác ngoài gia đình. Điều đó tiếp thêm cho anh một nguồn động lực to lớn. Anh cảm thấy như một gánh nặng đã được trút bỏ, thay vào đó là một sự tự tin mới mẻ, dù vẫn còn mong manh.
***
Tối hôm đó, Hoàng Minh và Đức Anh rời Thư viện Quốc gia sau một buổi học căng thẳng. Cái rét cắt da của Hà Nội đã bắt đầu len lỏi vào từng con phố, khiến hơi thở của họ hóa thành những làn khói trắng mờ ảo trong không khí. Thư viện Quốc gia, với kiến trúc Pháp cổ kính, tráng lệ, vẫn giữ nguyên vẻ uy nghiêm của nó. Những cột đá lớn, cầu thang rộng, sảnh chính cao vút, tất cả đều toát lên một vẻ đẹp vượt thời gian. Bên trong, mùi giấy cũ, mực in và gỗ mục thoang thoảng, hòa quyện với mùi bụi thời gian, tạo nên một không khí trang trọng, tĩnh lặng, nơi tri thức ngự trị. Tiếng lật trang sách khe khẽ, tiếng gõ bàn phím máy tính nhẹ, tiếng bút viết sột soạt, tất cả đều rất nhỏ, như sợ làm vỡ tan bầu không khí thiêng liêng ấy.
Khi họ bước qua khu vực phòng đọc chính, ánh mắt Đức Anh chợt dừng lại. "Ối, Ngân kìa!" cậu ta khẽ huých tay Minh, giọng nói pha chút tinh nghịch.
Minh nhìn theo hướng Đức Anh chỉ. Ở một bàn gần cửa sổ, nơi ánh đèn từ cây đèn bàn nhỏ chiếu sáng một vầng tròn ấm áp, Lê Ngân đang ngồi, mái tóc đen dài buông xõa trên vai, tập trung đọc một cuốn sách cũ. Cô mặc một chiếc áo len màu trung tính, giản dị nhưng vẫn toát lên vẻ thanh lịch đặc trưng của người Hà Nội. Xung quanh cô là sự yên tĩnh tuyệt đối, như thể cô đang ở trong một thế giới riêng, chỉ có cô và những trang sách.
Minh chợt thấy tim mình đập nhanh hơn một chút. Lời khuyên của Anh Khoa vẫn còn văng vẳng bên tai, nhưng sự rụt rè cố hữu khi đối diện với Ngân vẫn khiến anh ngần ngại. "Mày định đi hỏi thăm về nhiệm vụ của mày không?" Đức Anh lại huých nhẹ, như muốn thúc giục.
Minh lắc đầu, giọng hơi lắp bắp. "Thôi, để lúc khác. Cô ấy đang tập trung." Anh sợ làm phiền cô, sợ nói điều gì đó không đúng, sợ làm hỏng cái khoảnh khắc yên bình của cô.
Đức Anh chỉ cười, không nói gì thêm, nhưng ánh mắt cậu ta đầy vẻ trêu chọc. Họ tiếp tục bước đi, nhưng khi vừa ngang qua bàn của Ngân, cô bất ngờ ngẩng đầu lên. Ánh mắt trầm tĩnh của cô lướt qua Đức Anh, rồi dừng lại trên Hoàng Minh. Khoảnh khắc ấy, Minh cảm thấy như thời gian ngừng lại. Anh cố gắng giữ bình tĩnh, nhớ lại lời Anh Khoa: *chân thành, lịch sự*.
Lê Ngân khẽ cất tiếng, giọng nói nhẹ nhàng, chậm rãi, nhưng đủ rõ để Minh nghe thấy. "Minh đang làm tốt nhiệm vụ liên hệ chứ?"
Minh hơi giật mình, không ngờ Ngân lại chủ động hỏi. Một tia mừng rỡ thoáng qua trong lòng anh, nhưng anh cố gắng che giấu nó bằng vẻ mặt điềm tĩnh nhất có thể. "À, vâng, em đang cố gắng ạ," anh đáp, giọng đã bớt ngập ngừng hơn so với thường lệ. Anh muốn cô thấy anh nghiêm túc với nhiệm vụ này, muốn cô thấy anh đang nỗ lực. "Em... em đã tìm hiểu khá nhiều về văn hóa địa phương, về các phong tục tập quán ở đó, để dễ tiếp cận với bà con và chính quyền hơn." Anh cố gắng nói thêm, một phần là để cho Ngân thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng của mình, một phần cũng là để che giấu sự căng thẳng. Anh nhớ đến lời Anh Khoa về việc thể hiện sự tôn trọng với văn hóa địa phương.
Lê Ngân lắng nghe anh nói, ánh mắt cô vẫn trầm tĩnh, nhưng Minh cảm nhận được một sự quan tâm rất tinh tế. Cô gật đầu nhẹ, rất nhẹ, như một lời công nhận. Và rồi, một nụ cười rất khẽ, gần như không thể nhận ra, nở trên môi cô. Một nụ cười kín đáo, không quá rạng rỡ, nhưng đối với Hoàng Minh, nó lại có sức mạnh hơn bất kỳ lời khen ngợi nào. Nó như một làn gió ấm áp xua đi cái rét buốt của Hà Nội, sưởi ấm trái tim đang căng thẳng của anh.
Sau đó, cô lại cúi xuống cuốn sách, tiếp tục thế giới riêng của mình, như thể cuộc trò chuyện vừa rồi chỉ là một khoảnh khắc nhỏ, thoáng qua.
Đức Anh khẽ huých nhẹ tay Minh, ánh mắt đầy ẩn ý, nhưng không nói gì. Minh cảm thấy một chút hụt hẫng khi Ngân quay trở lại với cuốn sách, nhưng đồng thời, một cảm giác ấm áp lan tỏa trong lồng ngực. Nụ cười của Ngân, dù chỉ thoáng qua, đã là một sự động viên vô giá. Nó cho anh biết rằng cô đã để ý, đã nhận ra sự nỗ lực của anh. Dù những điều chưa nói giữa anh và Ngân vẫn còn đó, lơ lửng như những hạt mưa phùn giăng mắc giữa những ngày đông Hà Nội, nhưng ít nhất, anh biết mình không đơn độc. Anh đã bước thêm một bước nhỏ, đã dám đối mặt với nỗi sợ hãi của mình, và bước chân ấy đã được cô ghi nhận. Anh biết, con đường phía trước còn dài, nhưng với tia hy vọng mong manh ấy, anh sẽ không ngừng cố gắng, để trở thành một phần xứng đáng trong thế giới của cô, và để những điều chưa nói ấy, một ngày nào đó, có thể cất lên thành lời.