Buổi sáng hôm ấy, cái rét ngọt của Hà Nội vẫn còn vương vấn trong không khí, nhưng đã dịu đi nhiều so với những ngày đông cắt da cắt thịt. Ánh nắng đầu đông mỏng manh như tơ lụa, cố gắng xuyên qua những mái nhà lụp xụp của khu trọ, hắt vào căn phòng nhỏ trên gác mái của Hoàng Minh. Không khí trong phòng vẫn còn vương vấn mùi ẩm mốc đặc trưng của những căn nhà cũ kỹ, trộn lẫn với mùi giấy và mực từ chồng sách vở chất cao trên bàn học. Tiếng xe cộ từ con ngõ nhỏ dưới chân cầu thang thỉnh thoảng vọng lên, kèm theo tiếng rao lanh lảnh của gánh hàng rong, tạo nên một bản hòa tấu quen thuộc của cuộc sống đô thị đang thức giấc.
Hoàng Minh ngồi trên chiếc ghế gỗ cũ kỹ, đối diện với chiếc bàn học vốn đã chật chội nay càng thêm ngổn ngang bởi những tờ giấy in, cuốn sổ tay và cây bút chì. Anh đã dậy từ rất sớm, kiểm tra lại từng dòng chữ, từng gạch đầu dòng trong cuốn sổ ghi chép mà anh đã dày công chuẩn bị. Lời khuyên của Anh Khoa vẫn văng vẳng bên tai: "Phải thật tự tin, phải thật chân thành, Minh ạ. Quan trọng là phải cho họ thấy mình hiểu họ cần gì, chứ không phải mình chỉ đến để 'ban phát'." Anh lẩm bẩm, cố gắng ghi nhớ từng chi tiết nhỏ nhất, từ cách mở đầu câu chuyện, cách giới thiệu dự án, cho đến những câu trả lời dự kiến cho các câu hỏi mà cán bộ có thể đặt ra. Môi anh mím chặt, một nếp nhăn nhỏ hiện rõ giữa đôi lông mày, thể hiện sự tập trung cao độ và cả một chút lo lắng không thể che giấu.
Anh đưa tay vuốt nhẹ lên chiếc áo sơ mi đã được là phẳng phiu, dù nó vẫn là chiếc áo cũ kỹ và không mấy thời trang. Anh muốn mình trông thật chỉnh tề, thật nghiêm túc. "Mình phải cho họ thấy sự tôn trọng," anh tự nhủ. Trong lòng anh, một cuộc đấu tranh nội tâm vẫn đang diễn ra dữ dội. Một bên là sự rụt rè cố hữu của một chàng trai tỉnh lẻ, bỡ ngỡ trước những giao tiếp mang tính hành chính, quan liêu của thành phố lớn. Bên kia là ngọn lửa quyết tâm bùng cháy, được thắp lên từ khát vọng vươn lên, từ những lời động viên của Anh Khoa, và cả từ cái gật đầu nhẹ nhàng của Lê Ngân chiều hôm trước. Cái gật đầu ấy, dù chỉ là một khoảnh khắc thoáng qua, nhưng đã in sâu vào tâm trí anh, trở thành một động lực vô hình, một lời nhắc nhở rằng anh không đơn độc, rằng có người đang âm thầm dõi theo và công nhận những nỗ lực của anh.
Hoàng Minh hít một hơi thật sâu, cảm nhận lồng ngực mình căng lên rồi từ từ thả lỏng. Anh đứng dậy, đi đến chiếc gương nhỏ treo trên tường, nhìn vào hình ảnh của mình. Khuôn mặt hiền lành, đôi mắt vẫn còn chút ngơ ngác của chàng trai mới từ quê lên, nhưng giờ đây đã ánh lên một vẻ kiên định lạ thường. Anh tự nhủ, "Phải thật tự tin, phải thật chân thành. Mình phải thể hiện được mình hiểu họ cần gì, chứ không phải mình chỉ đến để 'ban phát'." Câu nói của Anh Khoa lặp đi lặp lại trong đầu anh như một câu thần chú. Anh kiểm tra lại chiếc ba lô, đảm bảo bộ hồ sơ in ấn chỉnh chu nằm gọn gàng bên trong. Cuốn sổ tay ghi chép chung, nơi chứa đựng những ý tưởng, kế hoạch và cả những lời dặn dò của nhóm, được anh đặt ở vị trí dễ lấy nhất. Anh khẽ gật đầu với chính mình trong gương, một cái gật đầu mang theo ý nghĩa của sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết tâm cao độ. Khi anh bước ra khỏi phòng, mùi ẩm mốc và đồ ăn vẫn còn vương vấn, nhưng trong tâm trí anh, chỉ còn lại sự tập trung và khát vọng được cống hiến. Bước chân anh, dù vẫn còn chút ngập ngừng ban đầu, nhưng đã dần trở nên vững chãi hơn khi anh men theo cầu thang cũ kỹ, bước ra khỏi "Gác Mái", hướng về phía trụ sở ủy ban xã.
***
Trụ sở ủy ban xã nằm cách khá xa trung tâm thành phố, ẩn mình giữa những con phố nhỏ rợp bóng cây cổ thụ. Đó là một tòa nhà kiến trúc cũ kỹ, với những bức tường vôi vàng đã bạc màu theo năm tháng, nhưng vẫn toát lên vẻ trang nghiêm và bền bỉ của một cơ quan nhà nước. Khác với sự ồn ào, tấp nập của phố phường Hà Nội, không gian bên trong ủy ban yên tĩnh đến lạ. Tiếng máy đánh chữ lách cách đều đặn từ một căn phòng nào đó, tiếng bước chân khẽ khàng của cán bộ đi lại, tiếng điện thoại reo lên rồi nhanh chóng được nhấc máy, tất cả tạo nên một thứ âm thanh đặc trưng của môi trường công sở, vừa quen thuộc vừa xa lạ đối với Hoàng Minh. Mùi giấy tờ cũ, mực in và một chút hương hoa nhài thoang thoảng từ những chậu cây cảnh đặt dọc hành lang hòa quyện vào nhau, tạo nên một bầu không khí nghiêm túc, có phần xa cách.
Hoàng Minh bước vào phòng chờ, lồng ngực đập mạnh. Anh cố gắng hít thở đều, ngắm nhìn bức tranh phong cảnh treo trên tường để lấy lại bình tĩnh. Khi được mời vào phòng, anh thấy một người phụ nữ trung niên, mái tóc buộc gọn gàng, mặc áo sơ mi công sở chỉnh tề, đang ngồi sau bàn làm việc. Đó là cô Lan, cán bộ phụ trách công tác xã hội của xã, người mà anh đã trao đổi qua email. Cô Lan nhìn anh với ánh mắt thăm dò, lịch sự mời anh ngồi.
"Chào cháu, cháu là Hoàng Minh, đại diện nhóm sinh viên tình nguyện phải không?" Cô Lan nói, giọng nói nhẹ nhàng nhưng mang theo một sự chuyên nghiệp nhất định.
"Dạ, cháu chào cô ạ. Cháu là Hoàng Minh, sinh viên năm hai trường Đại học Ngoại Thương. Cháu xin lỗi vì đã làm phiền thời gian của cô ạ," Hoàng Minh đáp, giọng anh vẫn còn hơi run, nhưng anh cố gắng giữ cho mình bình tĩnh nhất có thể. Anh đặt tập hồ sơ đã chuẩn bị sẵn lên bàn, đẩy nhẹ về phía cô Lan.
Cô Lan cầm lấy tập hồ sơ, lật giở từng trang một cách cẩn trọng. Ánh mắt cô lướt qua những dòng chữ, những hình ảnh về các hoạt động mà nhóm đã dự định. Ban đầu, cô chỉ lắng nghe một cách lịch sự, đôi lúc gật đầu nhẹ, nhưng ánh mắt vẫn giữ một vẻ thăm dò, như thể cô đã quá quen với những đề xuất tương tự và đang chờ đợi xem liệu anh có điều gì khác biệt.
Hoàng Minh cảm nhận được sự khách sáo ban đầu ấy. Nỗi lo lắng lại dâng lên trong lòng, nhưng rồi anh nhớ lại lời dặn của Anh Khoa, nhớ đến cái gật đầu của Lê Ngân. Anh hít một hơi sâu, và bắt đầu trình bày bằng tất cả sự chân thành mà mình có.
"Thưa cô, chúng cháu hiểu rằng việc liên hệ đột ngột có thể làm phiền đến công việc của cô và ủy ban. Tuy nhiên, chúng cháu thực sự mong muốn được góp sức nhỏ bé của mình vào cộng đồng. Chuyến đi tình nguyện của chúng cháu không chỉ đơn thuần là 'cho đi' những gì chúng cháu có, mà quan trọng hơn, chúng cháu muốn được 'học hỏi' từ bà con, từ chính quyền địa phương mình ạ," anh nói, giọng nói dần trở nên rõ ràng và vững vàng hơn.
Anh không chỉ nói về việc xây dựng, quyên góp, mà còn nhấn mạnh vào khía cạnh giao lưu văn hóa, trao đổi kinh nghiệm. "Chúng cháu muốn tìm hiểu về nếp sống, về những phong tục tập quán độc đáo của bà con nơi đây, để các bạn sinh viên thành thị có cơ hội hiểu hơn về cuộc sống nông thôn, về những giá trị truyền thống. Ngược lại, chúng cháu cũng mong muốn mang đến một luồng gió mới, những kiến thức mà chúng cháu học được trên giảng đường để chia sẻ với các em học sinh, các bạn thanh niên ở xã mình," Hoàng Minh tiếp tục, ánh mắt anh nhìn thẳng vào cô Lan, truyền tải tất cả sự nhiệt huyết của tuổi trẻ.
Anh kể về những buổi thảo luận sôi nổi của nhóm, về việc các bạn đã dành bao nhiêu tâm huyết để nghiên cứu về địa phương, về những khó khăn mà người dân nơi đây đang phải đối mặt, và cả những tiềm năng chưa được khai thác. Anh không chỉ nói về những điều to lớn, mà còn đề cập đến những hoạt động nhỏ nhặt nhưng thiết thực, như tổ chức các buổi dạy kèm tiếng Anh cho trẻ em, hướng dẫn kỹ năng máy tính cơ bản cho thanh niên, hay thậm chí là giúp đỡ bà con trong việc xây dựng các mô hình nông nghiệp sạch.
Dần dần, Hoàng Minh nhận thấy ánh mắt của cô Lan thay đổi. Vẻ thăm dò ban đầu dần nhường chỗ cho sự quan tâm thực sự. Cô không còn chỉ lướt qua các trang giấy một cách hời hợt, mà bắt đầu đọc kỹ hơn, đôi khi dừng lại ở một chi tiết nào đó.
"Tôi thấy nhiệt huyết của các cháu," cô Lan nói, gật đầu nhẹ, "Cách cháu trình bày rất rõ ràng, tôi cũng thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng của nhóm. Vậy cụ thể thì các cháu cần gì từ phía ủy ban, và có thể làm gì để phù hợp với định hướng phát triển của xã nhà?"
Hoàng Minh cảm thấy một luồng năng lượng mới chạy dọc cơ thể. Anh biết, anh đã thành công bước đầu trong việc tạo được ấn tượng. Anh mỉm cười, nụ cười chân thật, tự nhiên. "Dạ thưa cô, trước mắt, chúng cháu rất mong nhận được sự hỗ trợ về mặt thông tin, về danh sách các hộ gia đình khó khăn, các em học sinh cần được giúp đỡ. Chúng cháu cũng mong được ủy ban giới thiệu về những nét văn hóa đặc trưng của xã mình, những địa điểm lịch sử để chúng cháu có thể lên kế hoạch cho các hoạt động giao lưu..."
Cuộc trò chuyện kéo dài thêm gần một giờ đồng hồ. Cô Lan không chỉ lắng nghe mà còn đưa ra nhiều gợi ý thiết thực, những lời khuyên chân thành dựa trên kinh nghiệm của mình. Cô chia sẻ về những đặc thù của địa phương, những khó khăn mà người dân thường gặp phải, và cả những điều mà một nhóm tình nguyện có thể thực sự tạo ra sự khác biệt. Cô cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hòa nhập với cộng đồng, tôn trọng phong tục tập quán địa phương. Hoàng Minh ghi chép cẩn thận vào cuốn sổ tay chung, cảm thấy mỗi câu nói của cô Lan đều là một bài học quý giá. Cuối cùng, cô Lan hứa sẽ sắp xếp một buổi gặp mặt giữa nhóm và các trưởng thôn, cũng như cung cấp những thông tin cần thiết. Khi Hoàng Minh đứng dậy chào ra về, anh cảm thấy nhẹ nhõm như trút được một gánh nặng, và tự tin hơn rất nhiều. Bước chân anh ra khỏi trụ sở ủy ban đã trở nên vững vàng, tràn đầy hy vọng.
***
Đầu giờ chiều, ánh nắng vẫn còn vương trên những tán lá bàng đã bắt đầu ngả vàng, nhưng gió heo may đã thổi nhẹ, mang theo cái se lạnh đặc trưng của Hà Nội những ngày cuối thu, chớm đông. Hoàng Minh đứng đợi xe buýt tại một bến xe gần trường Đại học Ngoại Thương, lòng nhẹ nhõm như vừa trút bỏ được tảng đá đè nặng. Anh mở cuốn sổ tay ra, lật xem lại những ghi chú về buổi gặp sáng nay: những đầu mối liên hệ mới, những lời hứa hẹn hỗ trợ từ chính quyền địa phương, những kinh nghiệm quý báu mà cô Lan đã chia sẻ. Một nụ cười tự hào, mãn nguyện nở trên môi anh. Anh chưa bao giờ nghĩ mình có thể làm tốt đến vậy, chưa bao giờ nghĩ mình có thể vượt qua sự rụt rè cố hữu để trình bày một cách tự tin và thuyết phục như thế. Anh nhớ lại ánh mắt của cô Lan, từ sự khách sáo ban đầu chuyển sang vẻ tin tưởng và nhiệt tình hỗ trợ. Đó là một chiến thắng nhỏ, nhưng vô cùng ý nghĩa đối với anh.
Tiếng còi xe buýt vang lên, cắt ngang dòng suy nghĩ của anh. Một chiếc xe buýt số 32 từ từ phanh lại, tiếng hơi phanh xì ra nghe khô khốc giữa không gian chiều. Cánh cửa xe mở ra, và giữa dòng người hối hả bước xuống, Hoàng Minh bất giác dừng lại.
Lê Ngân đang bước xuống xe. Cô dường như vừa từ Thư viện Quốc gia Việt Nam trở về, trên tay cầm một vài cuốn sách. Mái tóc đen dài của cô buông xõa nhẹ nhàng trên vai, bay phất phơ trong gió heo may, càng làm tôn lên vẻ thanh thoát, mảnh mai của dáng người. Chiếc áo khoác màu ghi trung tính đơn giản nhưng thanh lịch, ôm lấy thân hình nhỏ nhắn của cô. Đôi mắt sâu và trầm của Ngân, như thường lệ, lướt qua mọi thứ xung quanh với vẻ thờ ơ nhưng lại ẩn chứa một sự quan sát tinh tế. Mùi khói xe, bụi đường và một chút mùi xăng dầu từ bến xe không làm lu mờ đi vẻ đẹp thanh nhã của cô.
Trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, ánh mắt của Hoàng Minh và Lê Ngân tình cờ chạm nhau. Ngân không nói gì. Cô chỉ khẽ nheo mắt một chút, rồi một cái gật đầu nhẹ, rất nhẹ, gần như không thể nhận ra, nhưng lại đủ để Hoàng Minh cảm nhận được. Đó không phải là một nụ cười rạng rỡ, không phải là một câu hỏi thăm, nhưng đối với anh, cái gật đầu ấy lại mang một ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Nó như một lời công nhận không lời, một sự chú ý tinh tế từ cô dành cho anh, cho những nỗ lực mà anh vừa trải qua.
Một cảm giác ấm áp lan tỏa khắp lồng ngực Hoàng Minh, xua tan đi cái lạnh của gió heo may. Anh mỉm cười nhẹ, một nụ cười đáp lại chân thành và đầy cảm kích. Anh biết, cô đã để ý, và cô đã ghi nhận. Dù cô không nói ra, nhưng sự hiện diện và cái gật đầu nhẹ nhàng ấy đã tiếp thêm cho anh một nguồn động lực mạnh mẽ. Anh cất cuốn sổ tay vào ba lô, nhìn theo bóng dáng Lê Ngân đang bước đi chậm rãi, hòa vào dòng người trên vỉa hè.
Chiếc xe buýt mà anh đang đợi đã mở cửa. Hoàng Minh bước lên xe, tìm một chỗ ngồi gần cửa sổ. Anh quay đầu nhìn ra ngoài, ngắm nhìn phố phường Hà Nội đang bắt đầu lên đèn, những ánh đèn vàng ấm áp hắt lên mặt đường ướt nhẹ. Anh nghĩ về buổi sáng của mình, về cuộc gặp mặt đã diễn ra suôn sẻ, về sự trưởng thành mà anh đang từng bước đạt được. Anh nghĩ về những lời dặn dò của cô Lan, về trách nhiệm sắp tới của nhóm, và về chuyến đi tình nguyện đang đến gần. Quan trọng hơn cả, anh nghĩ về Lê Ngân, về cái gật đầu tinh tế của cô. Những điều chưa nói giữa anh và cô, những khát vọng thầm kín trong lòng anh, giờ đây không còn chỉ là những hạt mưa phùn giăng mắc giữa những ngày đông Hà Nội. Chúng đang dần hóa thành hành động, thành những bước chân vững vàng hơn trên con đường trưởng thành của anh. Anh biết, con đường phía trước còn dài, nhưng với tia hy vọng mong manh ấy, với sự động viên thầm lặng từ Lê Ngân, anh tin rằng mình sẽ làm được, và rằng những nỗ lực của anh sẽ không bao giờ là vô nghĩa.